2026-cı ilin ilk yarısı qiymətli metallar bazarında ziddiyyətli, lakin ümumi olaraq dayanıqlı bir trendin formalaşdığını göstərir. Qızıl və gümüşdə müşahidə olunan yüksək dəyişkənlik qısa müddətli spekulyativ hərəkətlərdən daha çox qlobal maliyyə sistemindəki struktur qeyri-müəyyənliklərin nəticəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Bu qeyri-müəyyənliklər əsasən pul–kredit (monetar) siyasətlərin dəyişkənliyi, dövlət borclarının artması, geosiyasi risklərin davam etməsi və qlobal iqtisadi artımın qeyri-bərabərliyi ilə bağlıdır.
Qızıl bazarında müşahidə olunan korreksiya mərhələsi uzunmüddətli yüksəliş trendini tamamilə pozmur, əksinə bazarın həddindən artıq yüksəlişdən sonra “sağlamlaşma” mərhələsinə keçdiyini göstərir. Qızılın dəyəri adətən real faiz dərəcələri ilə tərs əlaqədə hərəkət edir və FED-in sərt pul siyasəti dövrlərində təzyiq altında qalır. Lakin real faizlərin uzun müddət yüksək saxlanılması həm dövlət borcunun maliyyələşmə xərclərini artırır, həm də maliyyə sistemində likvidlik risklərini yüksəldir. Bu isə nəticə etibarilə qızılı yenidən təhlükəsiz aktiv kimi ön plana çıxarır.
Qızılın orta və uzunmüddətli dəstəyini gücləndirən əsas faktor mərkəzi bankların davranışıdır. Bir çox inkişaf etməkdə olan ölkələrin ehtiyat diversifikasiyası siyasəti dollar asılılığını azaltmağa yönəlib və bu, qızıla struktur tələb yaradır. Eyni zamanda inflyasiyanın tam nəzarət altına alınmaması və borc yükünün artması investorları “sərt aktivlərə” yönləndirir. Buna görə qızılın geri çəkilmələri daha çox texniki xarakter daşıyır, fundamental trend isə hələ də müsbət zonada qalır.
Gümüş bazarı isə daha kompleks dinamika nümayiş etdirir. Onun qiymət hərəkəti təkcə monetar (pul-kredit) amillərlə deyil, həm də sənaye dövrləri ilə sıx bağlıdır. Gümüş həm investisiya metalı, həm də sənaye xammalı olduğuna görə “ikili xarakter” daşıyır. Bu səbəbdən iqtisadi artım gözləntiləri gücləndikdə gümüş qızıldan daha sürətli bahalaşa bilər, lakin iqtisadi zəifləmə dövrlərində isə daha kəskin enişlər yaşayır.
Hazırkı mərhələdə yaşıl enerji keçidi, günəş paneli istehsalı və elektronika sənayesində gümüşə olan struktur tələb uzunmüddətli dəstək yaradır. Bu faktor gümüşün qiymətini təkcə maliyyə spekulyasiyalarından asılı olmayan daha fundamental bir baza üzərində saxlayır. Bununla belə, yüksək faiz mühiti və dolların güclənməsi qısa müddətdə gümüşün artım potensialını məhdudlaşdırır və onun dəyişkənliyini artırır.
Ümumi bazar mənzərəsi göstərir ki, qızıl daha çox makroiqtisadi risklərə qarşı qoruyucu rolunu qoruyur, gümüş isə həm riskli aktiv, həm də sənaye dövrlərinə həssas bir göstərici kimi çıxış edir. Bu iki metalın hərəkəti arasında korrelyasiya qalmaqla yanaşı, gümüşün daha yüksək beta xüsusiyyəti onun daha kəskin dalğalanmalarla üzləşməsinə səbəb olur.
Nəticə etibarilə, qiymətli metallar bazarında hazırkı faza nə tam yüksəliş, nə də tam eniş mərhələsi kimi xarakterizə oluna bilər. Bu, daha çox struktur dəstəkli, lakin makroiqtisadi siqnallara həssas olan bir “yüksəliş konsolidasiyası” mərhələsidir. Uzunmüddətli perspektivdə sistemik risklər və monetar genişlənmə gözləntiləri qızıl və gümüş üçün dəstək yaratsa da, qısa müddətli istiqaməti əsasən faiz siyasəti və dolların gücü müəyyən etməyə davam edəcək.
Akif Nəsirli
Globalinfo.az
Həmçinin oxuyun
