Ötən həftənin son günü (17 aprel 2026-cı il) ABŞ-ın əsas birja indeksləri kəskin yüksəlişlə bağlandı. “S and P” 500 indeksi 1.20% artaraq 7,126.06 səviyyəsinə, Dow Jones isə 1.79% qazanaraq 49,447.43-ə çatdı. Nasdaq 1.52% yüksəlişlə 24,468.48-də, kiçik şirkətləri əks etdirən Russell 2000 isə 2.11% artımla 2,776.90-da qapandı.
Bazarların bu kəskin yüksəlişinin arxasında İranın Hörmüz boğazını kommersiya gəmiçiliyi üçün açdığını elan etməsi dayanırdı. Bu xəbər enerji təchizatına dair narahatlıqları azaldaraq bazar əhval-ruhiyyəsini kəskin şəkildə yaxşılaşdırdı. Amazon, Microsoft, Nvidia və Tesla kimi texnologiya nəhəngləri 1%-dən çox bahalaşdı. Qızıl 1.48% artaraq 4,879.60 dollara çatarkən, xam neft 9.41% ucuzlaşaraq 82.59 dollar səviyyəsinə düşdü.
“Netflix” isə ikinci rüb üçün gözləntinin altında qalan gəlir proqnozu səbəbi ilə təxminən 10% dəyər itirərək indekslərdəki ümumi yüksəlişə qarşı mənfi istisna təşkil etdi. Ümumilikdə, üç əsas indeks ardıcıl olaraq üçüncü həftəni 3%-dən çox artımla başa vurdu.
Mövcud məlumatlara əsasən dolların məzənnəsi və qızılın qiyməti ilə bağlı bir neçə mümkün ssenarini nəzərdən keçirmək olar.
Birja indekslərinin güclü yüksəlişi və İranla bağlı gərginliyin azalması investorların riskli aktivlərə iştahını artırır. Bu, adətən dollardan uzaqlaşmağa səbəb olur, çünki dollar böhran dövrlərində “təhlükəsiz liman” kimi axtarılır. Əgər sülh danışıqları davam edərsə və bazarlardakı optimizm qorunub saxlanılsa, dollar bir qədər zəifləyə bilər.
Qızıl artıq ötən cümə günü 1.48% bahalaşaraq 4,879.60 dollara çatdı. Bu bir qədər paradoksal görünsə də, izahı var: geopolitik qeyri-müəyyənlik hələ tam aradan qalxmayıb, eyni zamanda neftin ucuzlaşması inflyasiya gözləntilərini azaldır ki, bu da Federal Ehtiyatlar Sisteminin faiz artımı siyasətini yumşaldacağı ümidini gücləndirir. Faizlər aşağı qaldıqca və ya endikcə qızıl daha cəlbedici olur.
Əsas risk isə budur ki, əgər İranla sülh sazişi sürətlə bağlanmasa və ya bazarlardakı “üç həftəlik yüksəliş” həddən artıq sürətli hesab edilərək satış dalğasına çevrilsə, həm dollar güclənə, həm də qızıl müvəqqəti düşüşlər yaşaya bilər. Bazar ötən həftə güclü, lakin hələ də həssas bir tarazlıq nöqtəsində qaldı.
20 aprel 2026-cı il bazar ertəsi fyuçers müqavilələri mənfi işarə verir.
ABŞ–İran gərginliyinin yenidən alovlanması və Bab əl-Məndəb boğazının bağlanma təhlükəsi barədə xəbərlər fonunda “S and P” 500 fyuçersləri 0.54%, Dow Jones fyuçersləri 0.59%, Nasdaq fyuçersləri isə 0.50% aşağı düşüb. Kiçik şirkətləri əks etdirən Russell 2000 fyuçersləri isə 0.97% geriləyib.
Qorxu göstəricisi hesab edilən VIX indeksi 11.50% sıçrayaraq 19.49-a çatıb. Bu, investorların narahatlığının kəskin artdığını göstərir.
Xam neft isə əksinə, 6.25% bahalaşaraq 87.75 dollara çıxıb, qızıl isə 1.47% ucuzlaşaraq 4,807.70 dollara enib.
Beləliklə, cümə günkü rekord yüksəlişin əksinə olaraq, bazar ertəsi açılışından əvvəl bazarın ovqatı korlanıb. Hörmüz boğazı ilə bağlı yeni gərginlik həm sülh ümidlərini, həm də enerji bazarlarını yenidən sarsıdır.
Akif NƏSİRLİ
Həmçinin oxuyun
