Sakit okeanda yerləşən kiçik Pingelap atollu nadir genetik xəstəliyin qeyri-adi dərəcədə geniş yayılması ilə diqqət çəkir. Adada hər 10 nəfərdən birinin dünyanı yalnız qara, ağ və boz çalarlarında gördüyü bildirilir.
Globalinfo.az xəbər verir ki, söhbət “tam axromatopsiya” adlanan nadir irsi xəstəlikdən gedir. Bu xəstəlikdən əziyyət çəkən insanlar rəngləri qavramaq qabiliyyətini demək olar ki, tamamilə itirir və ətraf aləmi yalnız boz tonlarda görürlər.
Dünyada təxminən hər 30 min nəfərdən birində rast gəlinən tam axromatopsiyanın Pingelapda yayılma səviyyəsi isə təxminən 10 faizə çatır. Alimlər bu qeyri-adi göstəricinin adanın tarixi və uzun müddət davam edən genetik təcridi ilə bağlı olduğunu bildirirlər.
Xəstəliyin geniş yayılmasının əsas səbəblərindən biri 1775-ci ildə adanı vuran dağıdıcı Lənqkieki tayfunu hesab olunur. Təbii fəlakət nəticəsində adanın əhalisinin böyük hissəsi həyatını itirib. Sağ qalanların sayı kəskin azaldığından, sonrakı nəsillərdə genetik müxtəliflik də azalıb.
Adanın uzun müddət xarici dünyadan təcrid olunması və kiçik əhali arasında nəsillər boyu davam edən qohumluq əlaqələri resessiv genetik mutasiyanın daha geniş yayılmasına şərait yaradıb. Nəticədə bu gün Pingelap dünyada axromatopsiyanın ən yüksək rast gəlindiyi yerlərdən biri kimi tanınır.
Tam axromatopsiya yalnız rəngləri görə bilməməklə məhdudlaşmır. Xəstələrdə gözün rəngi qəbul edən konus hüceyrələrinin fəaliyyətinin pozulması səbəbindən güclü işığa həssaslıq, görmə itiliyinin azalması və gözlərdə qeyri-iradi hərəkətlər kimi problemlər də müşahidə oluna bilər.
Beləliklə, kiçik bir Sakit okean adasında yüzillər əvvəl baş vermiş təbii fəlakətin yaratdığı genetik “darboğaz” bu gün də əhalinin bir hissəsinin dünyanı tamamilə fərqli şəkildə qavramasına səbəb olur.
Tahir Turan
