دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در اظهارنظری قابل توجه درباره نشست سهجانبه برگزارشده در شنژن با حضور ولادیمیر پوتین، همتای روس خود، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، اعلام کرد که چین برای نخستین بار با مشارکت در رایزنیهای مشترک با روسیه و آمریکا درباره کاهش خطرات هستهای موافقت کرده است.
ترامپ گفت: «آنها از انجام این کار پرهیز میکردند، زیرا چین از نظر شمار کلاهکهای هستهای بسیار از روسیه و آمریکا عقبتر است. اما طی 10 سال به ما خواهند رسید.»
یوسف باغیرزاده، تحلیلگر سیاسی، در گفتوگو با Globalinfo.az گفت که توافق احتمالی میان پکن و واشنگتن درباره امنیت هستهای میتواند رویدادی مهم در نظام روابط بینالملل باشد:
«اما مسئله اصلی در اینجا این نیست که آیا دو کشور پشت میز مذاکره خواهند نشست یا نه، بلکه این است که توافق حاصل تا چه اندازه پایدار و معطوف به نتایج واقعی خواهد بود.
به باور من، آمریکا و چین میتوانند در برخی مسائل مشترک عمل کنند، اما این به معنای کنار گذاشتن رقابت راهبردی یا اعتماد آنها به یکدیگر نخواهد بود. برعکس، امنیت هستهای یکی از معدود حوزههایی است که منافع دو کشور در نقطهای با هم همپوشانی دارد.
برای واشنگتن، گسترش سریع توان هستهای چین واقعیتی راهبردی جدید ایجاد میکند. از این رو، آمریکا دیگر نمیتواند تنها با در نظر گرفتن توازن هستهای دوجانبه با روسیه اکتفا کند. گسترش زرادخانه چین میتواند در آینده محاسبات امنیتی، راهبرد دفاعی و سیاست بازدارندگی هستهای آمریکا را در وضعیتی پیچیدهتر قرار دهد. به همین دلیل، واشنگتن علاقهمند است پکن را در سازوکارهای کنترل تسلیحات هستهای و کاهش خطرات مشارکت دهد.
برای چین نیز چنین گفتوگویی فرصت دیپلماتیک دیگری در روابط با آمریکا ایجاد میکند. پکن میکوشد حق خود برای افزایش توان هستهایاش را حفظ کند و همزمان تصویر خود را بهعنوان یک قدرت بزرگ مسئول در عرصه بینالمللی تقویت کند. از این منظر، مشارکت در مذاکرات میتواند برای چین سودهای سیاسی و دیپلماتیک به همراه داشته باشد.
با این حال، میان منافع طرفها تضادهای جدی وجود دارد. بزرگترین مشکل، رویکرد به شمار تسلیحات هستهای است. در حالی که آمریکا و روسیه هزاران کلاهک هستهای دارند، زرادخانه چین بسیار کوچکتر است. پکن با استناد به این تفاوت، محدود کردن خود را تحت شرایطی یکسان با واشنگتن و مسکو عادلانه نمیداند. این موضع همچنان یکی از پیچیدهترین محورهای مذاکرات خواهد بود.»

یوسف باغیرزاده
این تحلیلگر سیاسی گفت که در روابط آمریکا و چین، مسائل بنیادینی مانند مسئله تایوان، رقابت در دریای چین جنوبی، محدودیتهای فناوری و مناقشات تجاری وجود دارد:
«افزایش تنش در هر یک از این مسائل میتواند بر فضای سیاسی توافقهای حاصلشده در زمینه امنیت هستهای تأثیر منفی بگذارد.
باید با احتیاط به نتایج آخرین نشست سهجانبه نیز نگریست. هرچند رهبران مواضع خود را درباره غیرقابل قبول بودن جنگ هستهای تأیید کردند، اما نقشه راه روشنی درباره آغاز مذاکرات مشخص کنترل تسلیحات اعلام نشده است. این نشان میدهد که فعلاً اراده سیاسی وجود دارد، اما سازوکارهای عملی شکل نگرفتهاند.
به باور من، در چشمانداز نزدیک، بیش از یک توافق راهبردی گسترده میان آمریکا و چین، همکاری در حوزههای محدود امکانپذیر است. برای مثال، جلوگیری از رخدادهای هستهای، اطلاعرسانی پیشاپیش درباره آزمایشهای موشکی، باز نگه داشتن کانالهای ارتباطی نظامی و رایزنیهای متقابل در شرایط بحرانی، حوزههایی هستند که میتوانند نتایج واقعی به همراه داشته باشند.
درباره پایداری توافق نیز، درست نیست که آن را با نزدیکی سیاسی چندماهه سنجید. اگر طرفها بتوانند مذاکرات را به سازوکارهای نهادی تبدیل کنند، همکاری میتواند سالها ادامه یابد. در غیر این صورت، این ابتکار به روندی دیپلماتیک و موقت وابسته به روابط شخصی رهبران تبدیل خواهد شد.
به عبارت دیگر، پکن و واشنگتن در عین باقی ماندن بهعنوان رقیب، میتوانند در مسیر کاهش خطرات هستهای که تهدیدی مشترک برای بشریت ایجاد میکند، همکاری کنند. در واقع، در شرایط کنونی بینالمللی، چنین همکاری محدودی از مشارکت راهبردی واقعبینانهتر و مهمتر به نظر میرسد.»
توران رضایف
Globalinfo.az