در حالی که بحثها درباره احتمال مداخله نظامی آمریکا در ایران شدت گرفته است، افزایش تماسهای نظامی-سیاسی در محور تهران-پکن جلب توجه میکند. سفر هیئت ایرانی به دعوت چین و ریاست یحیی رحیم صفوی، مشاور رهبر عالی دینی، مجتبی خامنهای، در امور نظامی بر این هیئت، به نظر نمیرسد صرفاً یک تماس دیپلماتیک تصادفی باشد.
بهویژه، پیشبینی دیدار با رئیس ستاد کل چین، وزیر دفاع و اعضای کمیته مرکزی این کشور در چارچوب این سفر نشان میدهد که دستور کار نظامی-راهبردی در روابط پکن و تهران بهروز شده است. همه اینها پرسشهایی را درباره شکلگیری چشمانداز ژئوپولیتیکی جدید پیرامون سناریوهای احتمالی نظامی آمریکا مطرح میکند.
جوانشیر عباسلی، تحلیلگر سیاسی، در گفتوگو با Globalinfo.az گفت که مطرح شدن دوباره در دستور کار جهانی موضوع هدف قرار گرفتن و کشته شدن مقامهای ارشد دولتی و ژنرالها در جریان عملیاتهایی که آمریکا پیشتر علیه ایران انجام داده بود، تصادفی نیست:
«اما معتقدم که در شرایط کنونی، اجرای عملیاتی گسترده با همان ماهیت از سوی واشنگتن علیه ایران چندان واقعی به نظر نمیرسد.
ایران نیز ایران پیشین نیست. بهویژه میتوان تصور کرد که کشور همسایه ما که در نتیجه دو عملیات شبانه ضربات جدی متحمل شد، تا حدودی خلأهای ایجادشده در نظام امنیتی خود را برطرف کرده است. البته این به معنای رفع همه ضعفهای ایران نیست. اما اکنون برای تکرار عملیاتهای پیشین، شرایط متفاوت و چشمانداز ژئوپولیتیکی پیچیدهتری پیش روی آمریکا قرار دارد.
رفتاری که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در دیدار با شی جینپینگ، رهبر چین، و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، در شنژن نشان داد نیز این احتمالها را تقویت میکند. پس از دیدار تاریخی سه قدرت بزرگ جهان، آغاز عملیات جدید علیه ایران چندان واقعی به نظر نمیرسد. درست است که از اظهارات پس از این دیدار چنین برداشت شد که مسائل اوکراین و ایران بهطور گسترده بررسی نشدهاند. بهجز بیانیههای پوتین درباره پاسخ به حملات انجامشده علیه پل کریمه، با اظهارات جدی دیگری روبهرو نشدیم».

جوانشیر عباسلی
این تحلیلگر سیاسی گفت که احتمال بررسی پشت پرده مسائل اوکراین و ایران بسیار بالاست:
«در چنین دیدارهای مهمی انتظار نمیرود همه مسائل به اطلاع عموم برسد. بهویژه، بیان نکردن علنی مواضع قدرتهای جهانی مانند آمریکا، چین و روسیه درباره مناقشات منطقهای به این معنا نیست که مذاکرات دیپلماتیک انجام نمیشود. سفر هیئت ایرانی به چین نیز از این منظر جلب توجه میکند. این تماسها تا حدی احتمال آغاز عملیاتهای گسترده آمریکا علیه ایران، تکرار حملات انجامشده در 28 فوریه و هدف قرار دادن دوباره مقامهای ارشد دولتی و ژنرالها را کاهش میدهد. زیرا تشدید روابط دیپلماتیک ایران با چین دستکم این مبنا را فراهم میکند که پکن خواهان تشدید بیشتر وضعیت موجود نیست.
به باور من، در مرحله کنونی، روندها پیرامون ایران میتواند بیشتر در وضعیت منجمد ادامه یابد. اما باید نکتهای را نیز در نظر گرفت. روابط نزدیک ایران با روسیه و چین بر همه روشن است. موضع این دو کشور برای تهران که روابط راهبردی خود را با آنها حفظ میکند، اهمیت ویژهای دارد. در عین حال، تردیدی نیست که آمریکا نیز پیش از برداشتن گامهایی که تنش تازهای در روابطش با چین و روسیه ایجاد کند، محاسبات جدی انجام خواهد داد.
با در نظر گرفتن همه این موارد، احتمال آغاز موج سوم عملیات علیه ایران پس از دیدار سهجانبه را بالا ارزیابی نمیکنم. دستکم در شرایط ژئوپولیتیکی کنونی، برداشتن چنین گامی برای واشنگتن پیامدهای جدی سیاسی و راهبردی در پی خواهد داشت».
توران رضایف
Globalinfo.az