به گفته رئیس انجمن ارزیابان آذربایجان، ووقار اوروج، در کنار باکو و سومقاییت، قرار است در گنجه، نخجوان و ماسالی نیز ساختمانهای فرسوده و پایانیافته از نظر عمر بهرهبرداری تخریب و نوسازی شوند. گفته میشود در هنگام تخریب، به جای پرداخت غرامت نقدی به ساکنان، اولویت به تأمین آپارتمانهای جایگزین داده خواهد شد.
این طرحی که ووقار اوروج اعلام کرده چه چیزی را برای ساکنان مناطق نوید میدهد؟ روند تخریب ساختمانهای قدیمی و فرسوده چه زمانی و با چه معیارهایی اجرا خواهد شد؟
النور آزادوف، رئیس انجمن ریلترهای آذربایجان و کارشناس املاک و ساختمان، در گفتوگو با Globalinfo.az گفت که عمر بهرهبرداری حدود 70 درصد از ساختمانهای چندواحدی ساختهشده در دوره شوروی به پایان رسیده است:
«این فهرست عمدتاً شامل ساختمانهای پنجطبقه و همچنین بسیاری از ساختمانهای مسکونی با سبک معماری خاص و ساختهشده بر پایه طرحهای دیگر است. بهویژه ساختمانهایی که تا اواسط دهه 1970 قرن گذشته ساخته شدهاند، عمر بهرهبرداریشان به پایان رسیده است. این فهرست سال به سال گستردهتر میشود. در میان این ساختمانها، ساختمانهای فرسوده و نیمهفرسوده هم وجود دارند. بهویژه در باکو، ساختمانهای قدیمی دو، سه و چهارطبقه با سبک معماری سنتی غالب هستند. چنین ساختمانهایی در گنجه و سومقاییت هم دیده میشوند. اما تخریب ساختمانهای چندواحدی به هزینه دولت بهندرت انجام میشود و برنامه گستردهای در این زمینه پیشبینی نشده است. زیرا در بودجه دولت برنامهریزی مالی جدی در این رابطه وجود ندارد. تنها در موارد خاص، هنگامی که ساختمان به وضعیت بسیار فرسوده میرسد یا در چارچوب طرحهای مهم دولتی، کارهای تخریب به هزینه دولت انجام میشود. به همین دلیل قرار است روند تخریب عمدتاً توسط بخش خصوصی انجام شود.»
کارشناس گفت که از سال 2016، دستگاههای اجرایی شهرستانها در مناطق خود درباره تخریب ساختمانهایی که عمر بهرهبرداریشان به پایان رسیده، فرسوده و نیمهفرسوده هستند و همچنین ساختمانهایی که به سیمای مدرن شهر آسیب میرسانند و با استانداردها مطابقت ندارند، دستور صادر میکردند:
«این روند تنها دو سال ادامه یافت و در این مدت صدها مجتمع مسکونی در کشور ساخته شد. اما از ژوئیه 2018 با واگذاری اختیارات مربوطه به کمیته معماری، این روند متوقف شد. در سال 2019 نیز تصمیم شماره 86 کابینه وزیران بهکلی لغو شد. نمونه دیگر، تصمیم شماره 83 است که در آوریل 2017 تصویب شد. بر اساس آن تصمیم، تخریب میکرورایون یکم پیشبینی شده بود. با این حال، با گذشت نزدیک به نه سال و نیم، کارهای تخریب در این منطقه هنوز انجام نشده است. دلیل آن، سودمندی ناکافی اینگونه طرحها از نظر اقتصادی است. یعنی حتی با وجود تصمیم کابینه وزیران و نظر وزارت موقعیتهای اضطراری، توجیه اقتصادی طرحهای تخریب نیز ضروری است.
النور آزادوف
اکنون گزارش میشود که در محدوده باکو و آبشوران حدود 20 هزار ساختمان چندواحدی با عمر بهرهبرداری پایانیافته وجود دارد. اما تنها امکان گنجاندن بخش بسیار کوچکی از آنها در طرح تخریب وجود دارد. اینکه این کار چه زمانی و در چه مقیاسی انجام خواهد شد، نامشخص است. باید در نظر گرفت که شمار دستورهای مربوطه کمیته معماری و شهرسازی از سال 2019 تاکنون بسیار محدود بوده و محدودیتهایی در این حوزه اعمال میشود.»
آزادوف خاطرنشان کرد که در مقایسه با سال 2016 انتظار میرود شمار شرکتهای ساختمانی و فعالان بازار دستکم 70 تا 80 درصد کاهش یابد:
«این به معنای آن است که در آینده نزدیک مجوزهای ساختوساز به شمار محدودی از شرکتها داده خواهد شد. علاوه بر این، مقررات جدید ساختوساز و شهرسازی، صرفهجویی در منابع انرژی، قوانین و مقررات اعمالشده در جهت کاهش انتشار کربن نیز بر فعالیت شرکتهای ساختمانی تأثیر میگذارد. در چنین شرایطی، شمار شرکتهایی که میتوانند در این بخش به فعالیت خود ادامه دهند ممکن است بیشتر کاهش یابد.
از هماکنون نمیتوان گفت که روند تخریب چه زمانی گسترش خواهد یافت. این امر به آن بستگی دارد که کمیته معماری از چه زمانی شروع به صدور انبوه دستورهای مربوطه برای شرکتهای ساختمانی کند و محدودیتهای موجود برداشته شود. این مسئلهای است که حل آن میتواند سالها طول بکشد. در آینده اگر در این زمینه سیاست دولتی شکل گیرد، محدودیتهای اعمالشده بر شرکتهای ساختمانی برداشته شود و اهمیت اقتصادی افزایش شمار آنها توجیه شود، میتوان کارهای تخریب گسترده را آغاز کرد.»
لمان ایمران
Globalinfo.az