رئیسجمهور الهام علیاف در سفر رسمی در ویتنام به سر میبرد. این سفر رئیس کشور در شرایط کنونی توجهها را جلب میکند.
سفر رئیسجمهور به ویتنام تصادفی نیست. این سفر بر پایه دعوت رسمی هانوی انجام شده است. تو لام، دبیر کل کمیته مرکزی حزب کمونیست ویتنام، در 7 مه 2025 در جریان سفر خود به جمهوری آذربایجان، رئیسجمهور الهام علیاف را برای سفر به کشورش دعوت کرده بود. سفر رسمی کنونی که در 19 تا 21 نوامبر انجام میشود، تحقق همان دعوت است.
جمهوری آذربایجان و ویتنام هرچند از نظر جغرافیایی از یکدیگر دورند، از نظر تاریخی روابطی ریشهدار و صمیمانه دارند. پایه روابط دوستی میان دو کشور در دهه 50 قرن گذشته گذاشته شد. در سال 1959 سفر هو شی مین، رهبر تاریخی ویتنام، به باکو مرحلهای مهم در توسعه روابط میان دو ملت بود. در آن سفر، تجربه غنی صنعت نفت جمهوری آذربایجان توجه طرف ویتنامی را برانگیخت. در سالهای بعد، متخصصان آذربایجانی در توسعه صنعت نفت و گاز ویتنام مشارکت کردند و هزاران جوان ویتنامی با تحصیل در جمهوری آذربایجان در رشتههای گوناگون تخصص یافتند.
روابط باکو-هانوی
حیدر علیاف، رهبر ملی، نقش ویژهای در توسعه این روابط داشت. در سال 1983، حیدر علیاف که در سمت معاون اول رئیس شورای وزیران اتحاد جماهیر شوروی کار میکرد، ریاست هیئتی را بر عهده گرفت و سفر رسمی به ویتنام انجام داد. این سفر هشتروزه مناطق مختلف کشور را از هانوی تا شهر هوشیمین دربر گرفت. در چارچوب این سفر، مسائل همکاری اقتصادی، علمی-فنی و فرهنگی بررسی شد. سفر حیدر علیاف به نیروگاه حرارتی فالای و توجه به توسعه ظرفیت انرژی ویتنام از نمونههای مشخص همکاری آن دوره است.
پس از بازگرداندن استقلال جمهوری آذربایجان نیز این سنت دوستی ادامه یافت. در 23 سپتامبر 1992 روابط دیپلماتیک میان دو کشور برقرار شد. سفر دولتی رئیسجمهور الهام علیاف به ویتنام در سال 2014 و سفر تو لام، دبیر کل کمیته مرکزی حزب کمونیست ویتنام، به جمهوری آذربایجان در سال 2025 مرحلههای تازهای در توسعه روابط بودند. بهویژه امضای بیانیه مشترک درباره ایجاد مشارکت راهبردی میان دو کشور در سال 2025، تبدیل دوستی تاریخی به همکاری سیاسی و اقتصادی امروزی را رسمیت بخشید.
به باور من، سفر رئیسجمهور الهام علیاف به ویتنام از نظر تحکیم با پروژههای مشخص روابطی که در سال 2025 به سطح مشارکت راهبردی ارتقا یافت، اهمیت دارد. حضور مسئولان حوزههای اقتصاد، انرژی، دفاع، حملونقل و دیگر حوزهها در این سفر نیز نشاندهنده وجود دستور کار گسترده همکاری است.
روابط اقتصادی
گردش تجاری میان دو کشور در سال 2025 از 150 میلیون دلار فراتر رفت. با این حال، با در نظر گرفتن ظرفیت اقتصادی، امکانات برای افزایش این شاخص به اندازه کافی گسترده است. توان تولیدی و صادراتی ویتنام و از سوی دیگر منابع انرژی و موقعیت ترانزیتی مناسب جمهوری آذربایجان، جهتهای تازه همکاری اقتصادی میان طرفین پدید میآورد. علاقه شرکتهای ویتنامی به پروژههای ساختوساز، زیرساخت و انرژیهای تجدیدپذیر در جمهوری آذربایجان نیز از این منظر قابل توجه است.
انرژی یکی از پایههای سنتی روابط است. سهمی که متخصصان آذربایجانی در دوره شوروی در توسعه صنعت نفت ویتنام داشتند، امروز با همکاری سوکار–پتروویتنام ادامه مییابد. یادداشت تفاهمی که در سال 2025 امضا شد، گسترش روابط در زمینههای توسعه میدانهای نفت و گاز، خدمات فنی و تربیت متخصصان را در نظر دارد. در کنار آن، چشماندازهای همکاری در حوزه انرژی سبز نیز وجود دارد.
حملونقل و لجستیک نیز جهت مهمی است. امکانات جمهوری آذربایجان در کریدور میانی و مسیرهای شمال-جنوب میتواند راهی جایگزین برای رساندن محصولات ویتنام به بازارهای اروپا ایجاد کند. افزایش ششبرابری حملونقل ترانزیتی محمولههای مرتبط با ویتنام از خاک جمهوری آذربایجان در نُه ماه نخست سال 2026 و عبور آن از 8 هزار تن نشان میدهد که ظرفیت در این جهت به تحقق آغاز کرده است.
در عرصه سیاسی نیز رویکرد مشترک طرفین به اصول حاکمیت و تمامیت ارضی و همچنین همکاری در مجامع بینالمللی آنان را به هم پیوند میدهد. روابط انسانی و سنتهای شکلگرفته در طول دههها در حوزه آموزش و فرهنگ نیز زیربنای محکم روابط را تشکیل میدهد.
در مجموع، هدف اصلی سفر تبدیل دوستی تاریخی و اعتماد سیاسی به همکاری اقتصادی گستردهتر است. نتیجه واقعی مشارکت راهبردی نیز با افزایش تجارت، اجرای پروژههای سرمایهگذاری و گسترش روابط حملونقل و انرژی سنجیده خواهد شد.

توران رضایف
نویسنده سیاسی Globalinfo.az