«روز چهارشنبه، ترکیه، قطر، پاکستان و اندونزی یادداشت تفاهم صنایع دفاعی «بدر» را امضا کردند که تولید مشترک، تحقیق و توسعه و همچنین آموزش نظامی را دربر می‌گیرد. این سند توسط وزرای دفاع قطر، پاکستان و ترکیه امضا شد و اندونزی در این نشست با معاون وزیر دفاع خود نمایندگی شد. در این سند بندی درباره دفاع متقابل وجود ندارد. نکته اصلی هم همین‌جاست».
گلوبال‌اینفو.آز گزارش می‌دهد که این سخنان را علیموسی ابراهیم‌اف، تحلیل‌گر سیاسی، بیان کرده است.
این تحلیل‌گر سیاسی تأکید کرده است که «توافق مکه» که در ۷ اوت توسط عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان امضا شد، یک پیمان دفاع جمعی است، یعنی حمله به یکی، حمله به همه تلقی می‌شود:
«این توافق در این ماه پس از حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی فعال شد. اما «بدر» کار دیگری انجام می‌دهد. «توافق مکه» مشخص می‌کند که چه کسی در کنار چه کسی می‌ایستد. یادداشت تفاهم «بدر» نیز این سؤال را مطرح می‌کند که چه کسی چه چیزی تولید خواهد کرد.
مقامات ترکیه می‌گویند «بدر» بازتاب‌دهنده تلاش‌های مکمل چهار کشور است. بندهای مطرح‌شده در این یادداشت تفاهم عبارت‌اند از تبدیل پروژه‌های دوجانبه جداگانه به یک چارچوب واحد، و این پروژه‌ها واقعی هستند. ترکیه دو ناوچه رده «بابر» ساخته‌شده در استانبول را تحویل داده و کارخانه کشتی‌سازی کراچی را برای تکمیل دو فروند دیگر نوسازی کرده است. همچنین با شرکت «پیندد» اندونزی در تولید مشترک تانک KAPLAN MT همکاری دارد. در قطر، شرکت‌های «آسلسان» و «برزان هلدینگز» پروژه BARQ را اداره می‌کنند که به‌صورت بومی سیستم‌های تسلیحاتی تولید می‌کند. وزیر دفاع قطر هفته گذشته اعلام کرد که مرکز تولید دفاعی داخلی در حال ایجاد است. این یادداشت تفاهم همچنین هدف دارد به نیازهای کشورهای متحد و شریک پاسخ دهد که این امر نشان‌دهنده اهدافی فراتر از چهار پایتخت است».
علیموسی ابراهیم‌اف
این تحلیل‌گر سیاسی تأکید کرده است که زمان‌بندی امضای این یادداشت تفاهم هدفمند بوده است:
«محاصره قطر در سال ۲۰۱۷، حمله اسرائیل به دوحه در سال ۲۰۲۵ و جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در سال جاری به پایتخت‌های خلیج فارس آموخت که وابستگی به تأمین‌کنندگان خارجی تنها یک انتخاب خرید نیست، بلکه یک نقطه ضعف نیز هست. قطعات یدکی، نرم‌افزار و خدمات فنی به‌اندازه خود پلتفرم اهمیت دارند.
عدم مشارکت عربستان سعودی توهین‌آمیز نیست، زیرا همکاری صنعتی-دفاعی ریاض با آنکارا و اسلام‌آباد پیش‌تر از طریق «توافق مکه» در حال انجام است. پاکستان در هر دو چارچوب حضور دارد — در یکی تضمین‌کننده امنیت و در دیگری شریک صنعتی است. این نقش دوگانه مهم‌ترین واقعیت استراتژیک درباره «بدر» است.
نفر بعدی چه کسی خواهد بود؟ گسترش در درجه اول در دستور کار «مکه» قرار دارد. مصر پرتکرارترین نامزد مطرح‌شده است، بنگلادش و سوریه تأیید کرده‌اند که موضوع عضویت آن‌ها در حال بررسی است، و تحلیل‌گران قطر را نامزد طبیعی می‌دانند. «بدر» به‌عنوان یک باشگاه باز معرفی نشده و هیچ سازوکار اعلام‌شده‌ای برای پیوستن به آن وجود ندارد.
همسایگان چه نگرشی نسبت به این موضوع دارند؟ این موضوعی کاملاً متفاوت است».
توران رزایف
گلوبال‌اینفو.آز
Həmçinin oxuyun
