اعدام دو نفر در شهر مکه عربستان سعودی به بحثهای بینالمللی دامن زده است. وزارت کشور این کشور در بیانیهای رسمی، دو شهروند بنگلادشی را به نقض حرمت مکان مقدس و ارزشهای اخلاقی متهم کرد. در تصاویر منتشرشده از این رویداد، گردن این زوج با شمشیر زده شده است. مرتبط دانستن این اعدام با «رفتار ناشایست» که گفته میشود در مسجد رخ داده، در حالی که ماهیت این عمل توضیح داده نشده است، پرسشهایی را درباره این رویداد برانگیخته است.
در واقع چه اتفاقی افتاده است؟ آیا چنین مجازاتی در اسلام وجود دارد؟
Globalinfo.az به نقل از الهیدان اکرم حسناف نوشت که زنا در اسلام حرام شمرده میشود:
«از نظر دینی، بر پایه منابع، تردیدی نیست که مجازات سنگینی دارد. اما گناه بودن یک عمل و مجازات کردن فرد به دلیل آن عمل، یک موضوع نیست. باید این دو مسئله را از هم تفکیک کرد. زیرا دانستن حکم دینی یک مسئله است و داشتن صلاحیت اجرای آن حکم مسئلهای کاملاً متفاوت. در آیه 2 سوره نورِ «قرآن کریم» حکمی درباره زنا بیان شده است. در فقه اسلامی نیز این موضوع بر اساس آیات قرآن، احادیث پیامبر و تفسیرهای عالمان فقه بررسی شده است. درباره مجازات افراد متأهل به دلیل زنا نیز بیشتر فقیهان کلاسیک بر پایه احادیث صحیح، حکم رجم را پذیرفتهاند. اما بیان این احکام به هیچوجه به این معنا نیست که هر کسی که تصور میکند فردی گناه کرده است، حق مجازات آن شخص را دارد. با وجود آنکه زنا در اسلام حکم سنگینی دارد، اما من طرفدار چنین مجازات مرگی نیستم.»
اکرم حسناف
این الهیدان گفت که مسائل اتهام، اثبات و مسئولیت حقوقی در اسلام بسیار جدی هستند:
«در آیه 4 سوره نور درباره کسانی که اتهام زنا مطرح میکنند اما نمیتوانند چهار شاهد بیاورند، حکمی بیان شده است. این نشان میدهد اتهامهایی که به آبروی افراد لطمه میزنند، تا چه اندازه مسئلهای مسئولیتپذیر هستند. در آیه 12 سوره حجرات نیز پرهیز از گمانهای بیاساس توصیه شده است. یعنی متهم کردن افراد بر اساس شایعه، احتمال و باور شخصی، از نظر دینی نیز درست نیست. پیامبر ما فرموده است: «هر کس عیب مسلمانی را بپوشاند، خداوند نیز در روز قیامت عیب او را میپوشاند». اهمیت این حدیث نه به معنای تأیید گناه فرد، بلکه از منظر پرهیز از انتشار عیبهای دیگران، حفظ کرامت انسانی و اولویت دادن به فرصت اصلاح است.
عالمان کلاسیکی چون امام قرطبی و ابنکثیر نیز هنگام تفسیر آیات مربوط به زنا، شرایط حقوقی این مسئله و توضیحات موجود در سنت را بررسی کردهاند. در حقوق اسلامی، مسئله مجازات به خشم شخصی، انتقامجویی یا اینکه کسی خود را از نظر دینی محق بداند، واگذار نشده است. در اینجا صلاحیت حقوقی، اثبات و روند قضایی اهمیت زیادی دارد.»
ا.حسناف خاطرنشان کرد که مسئولیت معنوی گناهان مردم باید به خدا واگذار شود:
«میتوان حرام بودن چنین مواردی را بیان کرد و مردم را در این زمینه به مسئولیت معنوی فراخواند. اما توجیه خشونت علیه افرادی که گناه کردهاند، اعمال مجازات خودسرانه و پایان دادن به جان انسان با شعارهای دینی، رویکرد درستی نیست. خداوند از عمل، نیت و توبه انسان آگاه است. ما نیز نباید خود را در جایگاهی ببینیم که درباره سرنوشت معنوی دیگران حکم نهایی صادر میکند. هر کشوری قوانین و نظام حقوقی خود را دارد. این مسئله نیز موضوعی حقوقی و داخلی برای کشورها محسوب میشود. ارائه مجازاتی که در قوانین یک کشور پیشبینی شده است، بهطور خودکار بهعنوان موضع کل اسلام، از نظر علمی درست نیست. یکی از اهداف اصلی دین، هدایت انسان به زندگی نه با ترس، بلکه با آگاهی، وجدان و احساس مسئولیت است.»
لمان عمران
Globalinfo.az