آرارات میرزویان، وزیر امور خارجه ارمنستان، در نشست امنیتی ورشو اعلام کرد که هرچند مرزها با ترکیه همچنان بسته است، این روند به‌شکل چشمگیری پیش رفته است. او گفت: «کاملاً ممکن است یک روز صبح با خبری با تیتر “مرز ارمنستان و ترکیه باز است” از خواب بیدار شویم».
گفته می‌شود پشت حملات آغازشده از ترکیه علیه جمهوری آذربایجان با موضوعات اسرائیل و حجاب، آماده‌سازی آنکارا برای باز کردن مرز با ارمنستان قرار دارد. این روند مدت‌ها پیش آغاز شده و فقط اکنون سرعت گرفته است.
دولت آک‌پارتی چرا این‌قدر برای باز کردن مرز با ارمنستان عجله دارد؟
کارشناس سیاسی محمد اسدالله‌زاده در گفت‌وگو با Globalinfo.az گفت که میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان هم‌اکنون صلحی دی‌فاکتو برقرار است:
«اما برای امضای توافق صلح نهایی، هنوز مسائل سیاسی و حقوقی مشخصی در انتظار حل شدن است. طرف ارمنی چارچوب زمانی مشخصی را برای امضای سند صلح نهایی مطرح می‌کند. یکی از خواسته‌های اصلی جمهوری آذربایجان نیز در کنار امضای توافق صلح نهایی، باز شدن مرزها و ارتباطات و همچنین حذف ادعاهای ارضی علیه جمهوری آذربایجان از قانون اساسی ارمنستان است.
به نظر من، ارمنستان ممکن است تصمیم بگیرد تا مارس سال آینده همه‌پرسی قانون اساسی برگزار کند. با این حال، برگزاری همه‌پرسی و اعمال تغییرات مربوط در قانون اساسی به روندهای سیاسی داخلی ارمنستان بستگی دارد.
اکنون ترکیه می‌کوشد موقعیت ژئوپلیتیک خود را در قفقاز جنوبی تقویت کند. آنکارا تا کنون سیاستی همگام‌شده با جمهوری آذربایجان در پیش گرفته است. ترکیه نیز بر این باور است که اگر مناقشه پایان یافته و در منطقه صلح دی‌فاکتو برقرار است، باید در جهت باز شدن مرزها و احیای ارتباطات منطقه‌ای گام برداشته شود.
محمد اسدالله‌زاده
اما فکر می‌کنم ترکیه باید در این موضوع موضع مشترکی با جمهوری آذربایجان نشان دهد و نگرانی‌های باکو رسمی را در نظر بگیرد. زیرا ارمنستان در قبال ترکیه نیز مسائلی دارد که در سطح تاریخی و سیاسی جنجال‌برانگیز است. از این منظر، تصمیم‌ها درباره باز شدن مرزها نباید فقط در چارچوب منافع ژئوپلیتیک منطقه‌ای ارزیابی شود، بلکه باید از نظر تأمین صلح بلندمدت نیز سنجیده شود.
در همان حال، مهم است که روند عادی‌سازی روابط میان ترکیه و ارمنستان با در نظر گرفتن موضع جمهوری آذربایجان ادامه یابد. گفت‌وگوهای رسمی دوجانبه باید ابزار اصلی حل این مسائل باشد. ارمنستان ممکن است به پیش گرفتن سیاستی مستقل‌تر هم در باز کردن مرزها با ترکیه و هم در روابط خود با روسیه علاقه‌مند باشد. اما اتخاذ تصمیم‌های شتاب‌زده در روندهای منطقه‌ای می‌تواند در آینده دشواری‌های سیاسی تازه‌ای پدید آورد».
این کارشناس سیاسی گفت که الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور، نیز پس از پایان مناقشه امکان باز شدن مرزها میان ترکیه و ارمنستان را مطرح کرده است:
«این موضع نشان می‌دهد که جمهوری آذربایجان اصولاً مخالف عادی‌سازی منطقه‌ای نیست. مسئله اصلی این است که آن روند به‌گونه‌ای انجام شود که با منافع ملی جمهوری آذربایجان و تأمین صلح پایدار در منطقه سازگار باشد.
در مجموع، در پرتو واقعیت‌های ژئوپلیتیک تازه‌ای که در قفقاز جنوبی پدید آمده، خواست ترکیه برای عادی‌سازی روابط با ارمنستان قابل درک است. با این حال، امضای توافق صلح نهایی میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان، حل مسئله قانون اساسی و باز شدن ارتباطات، روندهایی به‌هم‌پیوسته‌اند. به نظر من در مرحله کنونی، مناسب‌تر آن است که با در نظر گرفتن موضع جمهوری آذربایجان، انتظار پیشرفت در مسیر توافق صلح نهایی را داشته باشیم».
توران رضایف
Globalinfo.az
