«در رویکرد ایران و ترکیه نسبت به آذربایجان، نکات آشکار و پنهانی وجود دارد. با گذشت زمان باید ماهیت این مسائل را از طریق پژوهش‌ها با دقت بیشتری روشن کرد.»
عزیز علی‌بیگلی، تحلیلگر سیاسی، این سخنان را به Globalinfo.az گفت.
او گفت که رویکردهای متفاوتی وجود دارد و این موضوع در روزهای اخیر به موضوع بحث تبدیل شده است:
«موقعیت جغرافیایی ما و ساختار قانون اساسی که به‌عنوان یک دولت برگزیده‌ایم، یعنی اصولی که جامعه برای زندگی انتخاب کرده است، در همسایگان ما حساسیت جدی ایجاد می‌کند. زیرا ما دارای هویت ملی و مدل حکومتی هستیم که با تفکر امپراتوری‌محور سازگار نیست. در یک سو ایدئولوژی قدرتمند شیعی و در سوی دیگر عثمانی‌گرایی و دیگر اشکال تفکر امپراتوری‌محور قرار دارند. یکی از ویژگی‌های اصلی رویکرد امپراتوری‌محور نیز این است که در مرحله‌ای مشخص می‌کوشد بر دولت‌هایی که مسیر توسعه متفاوتی را برگزیده‌اند و سبک زندگی دیگری را به الگو تبدیل کرده‌اند، فشار وارد کند.»
این کارشناس گفت یکی از دلایل رویکرد جانبدارانه در ایران علیه آذربایجان، برخورداری کشور ما از مدل دولت سکولار است:
«این مدل در قانون اساسی کشورمان نیز تثبیت شده است. قانون اساسی سال 1995 یکی از اسناد مهم آذربایجان از منظر ساخت دولت سکولار و دموکراتیک است.
آذربایجان در آن دوره در وضعیت دشواری قرار داشت. کشور با مشکل پناهندگان و آوارگان داخلی روبه‌رو بود و هزاران نفر ناچار شده بودند خانه و زادگاه خود را ترک کنند. با وجود همه این دشواری‌ها، حیدر علی‌اف، رهبر ملی آن زمان، با این افراد دیدار می‌کرد. او سیاستمداری بزرگ بود که با افرادی که خانه و کاشانه خود را از دست داده بودند دیدار و گفت‌وگو می‌کرد. آذربایجان می‌کوشید مدل دولت‌داری خود را شکل دهد. هم‌زمان، کشورمان در همان سال‌ها نیز با تأثیر و فشار همسایگان روبه‌رو بود.»
به گفته او، جنبه دیگر این مسئله به ایدئولوژی مربوط است:
«سال‌های طولانی تبلیغ می‌شد که در ایران، ایدئولوژی شیعی به مبنای سیاست دولت تبدیل شده و سبک زندگی جامعه بر پایه این ایدئولوژی شکل گرفته است. اما با گذشت زمان و با کمرنگ شدن مرزهای اطلاعاتی از طریق شبکه‌های اجتماعی، چنین پرسشی در جامعه ایران مطرح می‌شود: اگر آذربایجان همسایه‌ای وجود دارد که جمعیت شیعه در آن زندگی می‌کند و در عین حال مدل دولت سکولار را برگزیده است، پس چرا برای اداره جامعه به این همه محدودیت سخت‌گیرانه و سرکوب نیاز است؟ این مقایسه می‌تواند از نظر ایدئولوژیک برای حکومت ایران نگران‌کننده باشد.
عزیز علی‌بیگلی
در ترکیه نیز تا حدی روندهای مشابهی جریان دارد. وضعیت اقتصادی کشور، مسائل مهاجرت و اخراج، رویارویی‌ها در جامعه، تنش سیاسی پیش از انتخابات و مشکلات اجتماعی، سبب بحث‌های گوناگونی می‌شود. در این فضا، جامعه ترکیه آذربایجان را با کشور خود مقایسه می‌کند و به اداره دولت و مدل توسعه دو کشور می‌نگرد.
همه این‌ها نشان می‌دهد که هم در ایران و هم در ترکیه ممکن است مواردی از استفاده از موضوع آذربایجان برای اهداف سیاسی داخلی پدید آید. همچنین ممکن است در دوره‌های مشخص، اردوگاه‌های سیاسی اسلام‌گرا و گروه‌های ایدئولوژیک این موضوع را متناسب با منافع خود مطرح کنند. متأسفانه، بحث‌های پیرامون آذربایجان گاه دقیقاً به ابزاری برای چنین دست‌کاری‌هایی تبدیل می‌شود.»
صفورا بننایوا
Globalinfo.az
Həmçinin oxuyun
