Müasir dövrdə iqtisadi inkişafın əsas istiqamətlərindən biri azad sahibkarlığın genişləndirilməsi və liberal iqtisadiyyatın təşviqidir. Bu yanaşma bazarın sərbəst işləməsinə imkan verir, rəqabəti artırır və yeniliklərin tətbiqini asanlaşdırır. Nəticədə iqtisadiyyat daha sürətli inkişaf edir. Sahibkarlara yaradılan əlverişli şərait, hüquqi və institusional dəstək iqtisadi sabitliyin güclənməsinə töhfə verir. Eyni zamanda, liberal iqtisadiyyat dövlətin müdaxiləsinin azaldılmasını və bazar mexanizmlərinin səmərəli işləməsini təmin edir.
Azad sahibkarlığın və liberal iqtisadiyyatın daha effektiv təşviqi üçün hansı institusional və hüquqi islahatlar prioritet hesab olunmalıdır?
Globalinfo.az-a danışan deputat Rövşən Muradov bildirib ki, müasir beynəlxalq iqtisadi sistemdə dövlətlərin davamlı inkişafı yalnız təbii resurs potensialı ilə deyil, həm də seçilmiş iqtisadi modelin səmərəliliyi, institusional dayanıqlılığı və strateji idarəetmə keyfiyyəti ilə müəyyən olunur:
“Qloballaşma prosesinin sürətləndiyi və rəqabət mühitinin sərtləşdiyi şəraitdə milli iqtisadi maraqların qorunması ilə bazar iqtisadiyyatının üstünlüklərinin uzlaşdırılması hər bir dövlət üçün fundamental əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycanın həyata keçirdiyi iqtisadi siyasət göstərir ki, liberal iqtisadiyyat prinsipləri ilə güclü dövlət idarəetməsi arasında optimal balansın qurulması uzunmüddətli inkişafın əsas təminatıdır. Bu model bazar mexanizmlərinin səmərəliliyini artırmaqla yanaşı, milli iqtisadi təhlükəsizliyi qoruyan strateji institusional çərçivənin formalaşdırılmasını nəzərdə tutur. İqtisadi inkişaf strategiyası sübut edir ki, azad sahibkarlıq yalnız iqtisadi aktivliyin artmasına xidmət edən mexanizm deyil, həm də dövlətin dayanıqlı inkişaf siyasətinin ayrılmaz tərkib hissəsidir”.
Deputatın sözlərinə görə, sahibkarlığın genişləndirilməsi ölkədə istehsal potensialının güclənməsinə, məşğulluğun artmasına və iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinə gətirib çıxarır:
“Xüsusilə qeyri-neft sektorunun inkişafı istiqamətində aparılan institusional islahatlar göstərir ki, liberal iqtisadiyyat prinsipləri milli iqtisadi təhlükəsizlik konsepsiyası ilə paralel şəkildə tətbiq olunur. Bu yanaşma Azərbaycanın enerji resurslarından asılılığını azaldır, yeni iqtisadi artım mənbələrinin formalaşmasına və qlobal iqtisadi sistemdə dayanıqlı mövqeyinin güclənməsinə şərait yaradır. Prezident İlham Əliyevin dediyi kimi, “Güclü iqtisadiyyat müstəqilliyin əsas təminatıdır”. Bu konseptual yanaşma iqtisadi siyasətin ideoloji əsasını təşkil edir və göstərir ki, iqtisadi inkişaf dövlət suverenliyinin möhkəmləndirilməsi baxımından strateji resurs rolunu oynayır. Güclü iqtisadi baza siyasi müstəqilliyi möhkəmləndirir, sosial rifahı yüksəldir və milli maraqların beynəlxalq müstəvidə daha effektiv müdafiəsinə imkan yaradır”.
Rövşən Muradov qeyd edib ki, azad sahibkarlığın təşviqi istiqamətində prioritet institusional islahatlardan biri mülkiyyət hüquqlarının etibarlı müdafiəsidir:
“Hüquqi sabitlik və normativ bazanın davamlı təkmilləşdirilməsi investisiya mühitinin cəlbediciliyini artırır. Sahibkarların hüquqlarının qorunduğu iqtisadi mühit kapital qoyuluşlarını stimullaşdırır, uzunmüddətli biznes strategiyalarının formalaşmasına şərait yaradır və iqtisadi etimadı gücləndirir. Bu baxımdan məhkəmə-hüquq sisteminin modernləşdirilməsi, kommersiya mübahisələrinin operativ həlli mexanizmlərinin tətbiqi və müqavilə intizamının gücləndirilməsi liberal iqtisadiyyatın effektiv fəaliyyətini təmin edən əsas institusional elementlərdir”.
Deputat həmçinin institusional islahatların digər mühüm istiqamətini inzibati prosedurların optimallaşdırılması və biznes mühitinin çevikliyinin artırılması hesab edir:
“Sahibkarlığa başlama prosesinin sadələşdirilməsi, lisenziyalaşdırma mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi və dövlət xidmətlərinin rəqəmsallaşdırılması iqtisadi sistemin operativliyini yüksəldir. Elektron hökumət həllərinin geniş tətbiqi idarəetmədə şəffaflığı təmin edir, korrupsiya risklərini minimuma endirir və dövlət-biznes münasibətlərində etimadı gücləndirir. Müasir iqtisadi modeldə institusional səmərəlilik iqtisadi artımın sürətini müəyyən edən əsas faktor kimi çıxış edir. Rəqabət mühitinin gücləndirilməsi liberal iqtisadiyyatın fundamental şərtlərindən biridir. Antiinhisar mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi bazar iştirakçıları üçün bərabər imkanlar yaradır və resursların səmərəli bölüşdürülməsini təmin edir. Kiçik və orta sahibkarlığın inkişafı regionların sosial-iqtisadi inkişafını sürətləndirir, yeni iş yerləri yaradır və innovasiyaların tətbiqini stimullaşdırır. Dövlət tərəfindən tətbiq olunan vergi təşviqləri, maliyyə dəstəyi və institusional proqramlar sahibkarlığın rəqabət qabiliyyətini artırır”.
R.Muradov əlavə edib ki, maliyyə sektorunun inkişafı və kapital bazarlarının dərinləşdirilməsi iqtisadi modernləşmənin vacib şərtlərindəndir:
“Sahibkarlığın maliyyə resurslarına çıxış imkanlarının genişləndirilməsi investisiyaları artırır və innovasiya əsaslı iqtisadi modelin formalaşmasına şərait yaradır. Rəqəmsal maliyyə texnologiyaları, startap ekosisteminin inkişafı və risk kapitalı mexanizmləri ölkənin texnoloji transformasiyasını sürətləndirir. İnnovasiya yönümlü model yüksək əlavə dəyər yaradan sahələrin formalaşmasına və qlobal rəqabət qabiliyyətinin yüksəlməsinə xidmət edir. Vergi siyasətinin optimallaşdırılması fiskal dayanıqlılıq və sahibkarlığın stimullaşdırılması arasında tarazlığı təmin edir. Rəqəmsal inzibatçılıq şəffaflığı artırır və institusional etimadı gücləndirir. Effektiv fiskal siyasət dövlət büdcəsinin dayanıqlılığını təmin etməklə yanaşı, biznes mühitini dəstəkləyir”.
Deputat vurğulayıb ki, Azərbaycanın iqtisadi modeli regional və qlobal iqtisadi proseslərdə fəal iştirakını nəzərdə tutur:
“Ölkənin geoiqtisadi mövqeyi beynəlxalq ticarət və logistika baxımından strateji əhəmiyyət kəsb edir. Nəqliyyat və enerji layihələri Azərbaycanın regional iqtisadi mərkəz kimi rolunu gücləndirir və iqtisadi diplomatiyanın effektivliyini artırır. Beləliklə, Azərbaycanın iqtisadi inkişaf modeli liberal iqtisadiyyat prinsipləri ilə güclü dövlət idarəetməsinin optimal sintezini əks etdirir. Bu model bazar azadlıqlarını təmin etməklə yanaşı, milli maraqların qorunmasına və sosial rifahın yüksəldilməsinə xidmət edir. Ardıcıl institusional və hüquqi islahatlar iqtisadi suverenliyi möhkəmləndirir, investisiya cəlbediciliyini artırır və dayanıqlı inkişafı təmin edir. Azərbaycan təcrübəsi göstərir ki, azad sahibkarlıq və liberal iqtisadiyyat güclü dövlətçiliklə uzlaşdırıldıqda iqtisadi inkişaf davamlı, sosial rifah dayanıqlı və milli maraqlar etibarlı olur”.
Qeyd: Material Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə hazırlanmışdır.
Mövzu: Azad sahibkarlığın və liberal iqtisadiyyatın təşviqi.
Zaira Akifqızı
Globalinfo.az
