در شبکههای اجتماعی و رسانهها با پیشگوییهایی مواجه میشویم که به نام ونگای پیشگوی بلغاری منتشر میشود. ادعا میشود که او جنگهایی را که در جهان رخ خواهد داد، آینده روسیه، فرآیندهای سیاسی گوناگون و حتی جنگ قرهباغ را از پیش دیده بوده است.
زمانی که من کودک بودم نیز این خبر منتشر شده بود که ونگا در واقع پیشگو نبوده، بلکه فردی مرتبط با دولت روسیه بوده است. بنا بر این ادعاها، اطلاعات مشخصی به او منتقل میشد و او نیز این اطلاعات را گویی از آینده خبر میداده، به مردم میرساند.
طبیعتاً نمیدانم این اطلاعات تا چه اندازه درست است. من هیچ سند تأییدشدهای در دست ندارم که ونگا فردی وابسته به دولت روسیه بوده است. اما طرح این ادعا سالها پیش، باعث شده با دیده تردید به این موضوع نگاه کنم. افزون بر این، نام ونگا بیشتر در پیشگوییهای مرتبط با روسیه به چشم میخورد.
ونگا اصالتاً بلغاری بوده است. او در سال 1911 در شهر استروموتسا که در آن زمان بخشی از امپراتوری عثمانی بود و اکنون در قلمرو مقدونیه شمالی قرار دارد، به دنیا آمده و در سال 1996 درگذشته است.
جالب اینجاست که برای بسیاری از پیشگوییهایی که به نام ونگا منتشر میشود، منبع دقیقی ذکر نمیشود. اینکه او در چه تاریخی، در چه شرایطی و دقیقاً به چه کسی چه گفته است، اغلب مشخص نیست. گفته میشود که بسیاری از پیشگوییهای منسوب به او درباره فجایع و رویدادهای سیاسی جهانی، بعدها جعل یا اغراق شدهاند. پژوهشگران نیز اشاره میکنند که نام ونگا بهویژه پس از مرگش برای اهداف گوناگون سیاسی و اجتماعی مورد استفاده قرار گرفته است.
پس چه چیزی مردم را به باور این پیشگوییها وادار میکند؟
ابهام درباره آینده همواره در مردم کنجکاوی و پرسش ایجاد کرده است. در زمان جنگها، تنشهای سیاسی، بحرانهای اقتصادی و بلایای طبیعی، مردم بیشتر تمایل دارند باور کنند که رویدادها از پیش پیشبینی شده بودند. اغلب، پس از وقوع یک رویداد، اظهارات کلی گفتهشده در گذشته با همان رویداد پیوند داده میشود.
ادعاهای منتسب به ونگا درباره قرهباغ نیز از این منظر توجه ویژهای میطلبد. برای نسبت دادن هر گفتهای به او در چنین موضوع حساسی، باید منبع مشخص، تاریخ و سند معتبر وجود داشته باشد.
قصد ندارم درباره اینکه آیا ونگا آینده را دیده یا نه، حکم قطعی صادر کنم. اما روشن کردن یک نکته ضروری است: هیچ سندی وجود ندارد که تأیید کند هر سخنی که به نام او منتشر میشود واقعاً متعلق به خود اوست. حتی پژوهشگرانی که درباره او تحقیق کردهاند نیز بر اهمیت مشخصکردن منبع پیشگوییهای گوناگون تأکید میکنند.
آیا با اظهارات مشخصی از سوی بستگان، همسایگان یا آشنایان او برخورد میکنیم که گفتههایش را تأیید یا تکذیب کند؟ اگر چنین واقعیتهایی در میان نباشد، پس چه چیزی ما را وادار میکند باور کنیم که ونگا آینده را دیده است؟
شاید پاسخ مناقشاتی که سالهاست پیرامون ونگا ادامه دارد، همینجا باشد: بهجای آنچه او واقعاً گفته، لازم است بررسی شود که امروز چه چیزهایی به نام او گفته میشود. اگرچه ادعاها درباره پیشگویی ونگا سالهاست منتشر میشود، اما اظهارات مشخص بستگان و آشنایانش در این باره و نیز اینکه آیا سندی وجود دارد که آیندهبینی او را تأیید کند یا نه، همچنان جای پرسش دارد. دستکم تاکنون با هیچ اظهارنظری از سوی بستگان ونگا که تواناییهای فوقالعاده او را با سندهای مشخص تأیید کند، برخورد نکردهام.
زایرا عاکفقیزی
Globalinfo.az