نشست سران «اتحادیه سیاسی اروپا» در دوبلین یکی از پلتفرم‌های مهم از نظر روابط و همکاری آذربایجان با کشورهای اروپایی و چشم‌اندازهای آینده آن به شمار می‌رود. انتظار می‌رود در چارچوب این نشست، گفت‌وگوی سیاسی، مشارکت در حوزه‌های انرژی و حمل‌ونقل و همچنین طرح‌های صلح منطقه‌ای مورد بحث قرار گیرد. افزایش علاقه کشورهای اروپایی به آذربایجان در دوره اخیر، سفرهای سران دولت‌ها و حکومت‌ها و همچنین نمایندگان عالی‌رتبه اتحادیه اروپا به کشورمان و تماس‌های آنان با رئیس‌جمهور الهام علی‌اف نیز جلب توجه می‌کند.
نشست سران «اتحادیه سیاسی اروپا» در دوبلین چه فرصت‌های تازه‌ای می‌تواند برای روابط سیاسی و اقتصادی آذربایجان با کشورهای اروپایی فراهم کند؟ آیا سفرهای رهبران اروپایی به آذربایجان و تماس‌های فشرده آنان با رئیس‌جمهور الهام علی‌اف این امکان را می‌دهد که بگوییم مرحله سیاسی تازه‌ای در روابط در حال شکل‌گیری است؟ افزایش علاقه کشورهای اروپایی به آذربایجان در دوره اخیر را می‌توان با چه عواملی مرتبط دانست؟
نماینده مجلس بهروز محرموف در گفت‌وگو با Globalinfo.az گفت که نشست سران اتحادیه سیاسی اروپا در دوبلین به عنوان یک پلتفرم سیاسی-دیپلماتیک برابرحقوق میان اتحادیه اروپا و دولت‌هایی عمل می‌کند که عضو بلوک‌های یکپارچه اروپایی نیستند، اما در معماری امنیتی و اقتصادی قاره نقش تعیین‌کننده ایفا می‌کنند:
«دیدارهای رئیس‌جمهور الهام علی‌اف در دوبلین و همچنین حضور ایشان در میزگرد «ساخت اروپای رقابتی – نوآوری، اتصال‌ها و انرژی در دسترس» در چارچوب نشست و دیدگاه‌هایی که مطرح کرد، نشان می‌دهد که روابط آذربایجان با اروپا از چارچوب قراردادهای دوجانبه تأمین فراتر رفته و به سطح مشارکت راهبردی فرااروپایی رسیده است. پلتفرم دوبلین به آذربایجان امکان می‌دهد تا دستور کار انرژی و حمل‌ونقل خود را مستقیماً به عالی‌ترین رهبری سیاسی اروپا برساند و پشتیبانی مالی و حقوقی-نهادی لازم برای گسترش کریدور گاز جنوبی را تأمین کند. در همان حال، تماس‌های چندجانبه و دوجانبه شکل‌گرفته در آنجا، مشروعیت بین‌المللی دستور کار صلح منطقه‌ای باکو را تقویت می‌کند و آذربایجان را به مرکز ترانزیت و لجستیک بی‌بدیل میان کریدورهای اروپا و آسیا تبدیل می‌کند.
سفرهای فشرده رهبران اروپایی و مقامات عالی‌رتبه اتحادیه اروپا به باکو در دوره اخیر و نیز گفت‌وگوی سیاسی نزدیک با رئیس‌جمهور الهام علی‌اف تأیید می‌کند که مرحله سیاسی تازه‌ای از نظر کیفی در روابط در حال شکل‌گیری است. در سال‌های گذشته، رویکرد اروپا به قفقاز جنوبی بیشتر با مکانیزم‌های کلاسیک مشارکت شرقی و شروط سیاسی مبهم مشخص می‌شد، اما در مرحله کنونی روابط بر عمل‌گرایی، همسوسازی منافع متقابل و اصول رئالیسم سیاسی بنا شده است. تفاهم‌نامه مشارکت راهبردی در حوزه انرژی که در سال 2022 امضا شد، هم پایه حقوقی-هنجاری این روابط را تشکیل می‌دهد و هم راه را برای نهادینه‌شدن اعتماد سیاسی میان طرف‌ها باز کرده است. رساندن تأمین گاز از 8 میلیارد متر مکعب به 13 میلیارد متر مکعب و این که این فرآیند 10 کشور عضو اتحادیه اروپا را در بر می‌گیرد، نشان می‌دهد که بیانیه‌های سیاسی اکنون با تعهدات واقعی اقتصادی و حقوقی تقویت شده‌اند.»
بهروز محرموف
این نماینده مجلس خاطرنشان کرد که افزایش علاقه کشورهای اروپایی به آذربایجان را می‌توان با چند عامل بنیادین ژئوپلیتیک و اقتصادی مرتبط دانست:
«پیش از هر چیز، در سایه بحران ساختاری پدیدآمده در بازارهای جهانی انرژی و از کار افتادن زنجیره‌های سنتی تأمین، نیاز شدید اروپا به تنوع‌بخشی به منابع انرژی ایجاد شده است. بهره‌برداری آذربایجان از میدان‌های جدید گاز، افزایش ظرفیت انتقال خط لوله TAP به 11.2 میلیارد متر مکعب و گام‌هایی که در جهت کریدورهای «انرژی سبز» برداشته است، کشور ما را به یکی از تأمین‌کنندگان اصلی امنیت انرژی اروپا تبدیل کرده است. عامل مهم دیگر، افزایش اهمیت راهبردی کریدور میانی است. عبور کوتاه‌ترین و امن‌ترین مسیر زمینی میان اروپا و آسیا از خاک آذربایجان برای پایداری زنجیره‌های تأمین قاره حیاتی است. در همان حال، واقعیت ژئوپلیتیک تازه‌ای که آذربایجان با بازگرداندن کامل حاکمیت و تمامیت ارضی خود در منطقه ایجاد کرده است، از جمله عوامل اصلی است که پایتخت‌های اروپایی را به برقراری گفت‌وگوی مستقیم و برابرحقوق با باکو سوق داده است.»
به گفته این نماینده مجلس، این دستاوردها نتیجه منطقی مستقیم سیاست خارجی چندبرداری بلندمدت و دوراندیشی راهبردی رئیس‌جمهور الهام علی‌اف است:
«موفقیت اصلی راهبردی که رئیس دولت اجرا می‌کند، ارتقای آذربایجان از تأمین‌کننده منطقه‌ای انرژی به سطح کنشگر نظام‌ساز امنیت انرژی و حمل‌ونقل فرااروپایی است. با وجود تردیدهایی که چند سال پیش در برخی محافل درباره سودمندی اقتصادی و ضرورت ژئوپلیتیک کریدور گاز جنوبی وجود داشت، اراده سیاسی رئیس‌جمهور الهام علی‌اف و برپاسازی به‌موقع و دقیق مکانیزم‌های حقوقی-مالی پروژه، امروز باکو را به شریکی بی‌بدیل در نقشه انرژی قاره تبدیل کرده است. در شرایط افزایش قطب‌بندی و تلاطم ژئوپلیتیک در نظام روابط بین‌الملل، ویژگی‌های فردی الهام علی‌اف به عنوان یک دولتمرد و توانایی او در مانور دیپلماتیک نقش تعیین‌کننده دارد. رئیس‌جمهور با تکیه بر اصل برابری حاکمیتی و حفاظت بی‌قید و شرط از منافع ملی، چهره رهبری را شکل داده است که در برابر فشارهای بیرونی سر خم نمی‌کند، اما همیشه برای گفت‌وگوی سازنده باز است. نتیجه همین موضع قاطع و اصولی است که در دیدارهای دوجانبه در چارچوب نشست دوبلین، هم با آنتونیو کوستا، رئیس شورای اتحادیه اروپا، و هم با سران بریتانیا، یونان، چک، رومانی، لیتوانی و اوکراین، آذربایجان به عنوان شریکی وفادار به قول خود و قابل پیش‌بینی پذیرفته می‌شود. این که آذربایجان در نشست به برخی اسناد که تعهدات حقوقی-سیاسی اضافی ایجاد می‌کنند نپیوست و بر اعتماد متقابل و پروژه‌های مشخص اقتصادی-انرژی متمرکز شد، نمونه آشکاری از حاکمیت اراده رئیس دولت در تصمیم‌گیری مستقل و رئالیسم سیاسی اوست.
جنبه مهم دیگری که سبک رهبری رئیس‌جمهور الهام علی‌اف را مشخص می‌کند، حس زمان‌بندی تاریخی و پیوستگی راهبردی اوست. او در کنار مدیریت صادرات منابع هیدروکربنی سنتی با حداکثر بهره‌وری، با ارزیابی به‌موقع روندهای جهانی گذار سبز، ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر کشور را در معماری انرژی آینده اروپا ادغام می‌کند. در این معنا، همان‌گونه که در نشست نیز یک بار دیگر مشاهده شد، توجه فزاینده رهبران اروپا به باکو نه تنها با موقعیت جغرافیایی و منابع طبیعی آذربایجان، بلکه به‌طور مستقیم با اراده سیاسی قوی، مدیریت پایدار دولتی و تضمین اجرای به‌موقع تمام تعهدات، که در شخص الهام علی‌اف تجسم یافته است، مرتبط است.»
صفورا بننایه‌وا
Globalinfo.az
Həmçinin oxuyun
