جنگ ادامه‌دار با ایران ضربه اقتصادی جدی به کشورهای خلیج فارس وارد کرده است. بر اساس پیش‌بینی‌ها، خسارت این مناقشه به منطقه از 200 میلیارد دلار فراتر رفته و زیان‌های اقتصادی بلندمدت می‌تواند تا سال 2030 به 790 میلیارد دلار برسد.
این حجم بزرگ خسارت اقتصادی که جنگ به کشورهای خلیج فارس وارد کرده است، چگونه بر اقتصاد جهان و به‌ویژه بازار انرژی تأثیر می‌گذارد؟ این زیان‌ها به چه شکلی می‌تواند بر اقتصاد جمهوری آذربایجان اثر بگذارد؟
کارشناس اقتصادی که با Globalinfo.az گفت‌وگو کرده است، علی سلیموف، می‌گوید این خسارت اکنون از چارچوب یک مناقشه منطقه‌ای فراتر رفته و به ریسکی جدی برای اقتصاد جهان تبدیل شده است:
«به‌ویژه خسارت وارده به زیرساخت‌های انرژی، تضعیف بخش گردشگری و کاهش فعالیت سرمایه‌گذاری، تأثیر منفی بر چشم‌اندازهای توسعه اقتصادی کشورهای خلیج فارس می‌گذارد. نتایج این روند نیز تنها به طرف‌های مناقشه محدود نمی‌شود، بلکه از طریق روابط اقتصادی بین‌المللی و تأمین انرژی به دیگر کشورها نیز سرایت می‌کند. جدی‌ترین تأثیر جنگ بر اقتصاد جهان در بازار انرژی نمایان می‌شود. خلیج فارس یکی از مراکز اصلی تأمین نفت و گاز طبیعی جهان است. اهمیت استراتژیک تنگه هرمز به‌ویژه از این نظر بسیار بزرگ است. حدود یک‌چهارم نفت جهان که از راه دریا حمل می‌شود و بخش قابل‌توجهی از تجارت گاز طبیعی مایع از این مسیر می‌گذرد. محدود شدن کشتیرانی در تنگه، حملات به تأسیسات انرژی و آسیب به زیرساخت‌های صادراتی، خطر کاهش عرضه در بازار جهانی را افزایش می‌دهد. در نتیجه، نوسان شدید قیمت نفت و گاز و افزایش هزینه‌های حمل و بیمه مشاهده می‌شود. گران‌شدن حامل‌های انرژی نیز به نوبه خود با بالا بردن هزینه‌ها در حوزه‌های مختلف، از تولید صنعتی گرفته تا بخش حمل‌ونقل و مواد غذایی، تورم جهانی را سرعت می‌بخشد».
علی سلیموف
این کارشناس اقتصادی می‌گوید وضعیتی که برای جمهوری آذربایجان پیش آمده است، در کنار فرصت‌های اقتصادی، ریسک‌های مشخصی را نیز شکل می‌دهد:
«پیش از هر چیز، افزایش قیمت نفت و گاز در بازار جهانی می‌تواند تأثیر مثبتی بر درآمدهای صادراتی کشور، بودجه دولتی و تراز پرداخت‌ها داشته باشد. درآمدهای اضافی حاصل از صادرات هیدروکربن‌ها از نظر افزایش ذخایر ارزی و حفظ ثبات کلان اقتصادی اهمیت دارد. در همان حال، مطرح شدن امنیت انرژی اروپا نقش جمهوری آذربایجان را به‌عنوان تأمین‌کننده قابل‌اعتماد انرژی بیش از پیش تقویت می‌کند. اما مزیت‌هایی که قیمت‌های بالای انرژی ایجاد می‌کند، ریسک‌های مشخصی را از میان برنمی‌دارد. شتاب‌گرفتن تورم جهانی موجب گران‌شدن مواد غذایی، محصولات صنعتی و فناوری‌هایی می‌شود که جمهوری آذربایجان وارد می‌کند. افزایش ریسک‌های امنیتی در منطقه نیز می‌تواند تأثیر منفی بر جریان سرمایه‌گذاری، روابط حمل‌ونقل و لجستیک و گردش تجارت بگذارد. از این منظر، در کنار افزایش درآمدهای انرژی، باید نااطمینانی در محیط اقتصادی خارجی نیز در نظر گرفته شود».
ع. سلیموف خاطرنشان می‌کند که جنگ ایران برای جمهوری آذربایجان از نظر افزایش کوتاه‌مدت درآمدهای انرژی، فرصت‌های مشخصی ایجاد می‌کند:
«اما هدف اصلی استراتژیک باید تبدیل این فرصت‌ها به برتری اقتصادی بلندمدت باشد. هدایت درآمدهای اضافی به توسعه بخش غیرنفتی، متنوع‌سازی صادرات، گسترش توان صنعتی و تقویت زیرساخت‌های ترانزیتی اهمیت ویژه‌ای دارد. زیرا در شرایط ژئواکونومیک در حال تغییر، موقعیت پایدار جمهوری آذربایجان در کنار درآمدهای انرژی، به این بستگی خواهد داشت که این درآمدها تا چه اندازه به‌طور مؤثر در جهت متنوع‌سازی اقتصاد به کار گرفته شود».
لمان ایمران
Globalinfo.az
Həmçinin oxuyun
