تماس تلفنی رئیس‌جمهور ترکیه، رجب طیب اردوغان، با رئیس‌جمهور الهام علی‌اف، در شرایطی که میان باکو و آنکارا تنش وجود دارد، رویدادی است که روند بعدی تحولات را مشخص خواهد کرد.
یکسان بودن بیانیه‌های رسمی دو طرف درباره این گفت‌وگوی تلفنی را می‌توان از این نظر که نشان‌دهنده موضع مشترک درباره آینده روابط است، نکته‌ای مهم دانست. هم اردوغان و هم علی‌اف با تأکید بر این‌که روابط برادرانه آذربایجان و ترکیه توسعه خواهد یافت، از موضعی واحد سخن گفتند.
هرچند در بیانیه مستقیماً ذکر نشده، اما مشخص است که رهبران دو کشور تنش اخیر میان آذربایجان و ترکیه را بررسی کرده‌اند. و متن رسمی مربوط به این تماس تلفنی نشان می‌دهد که موضع مشترکی یافت شده است.
در این تماس تلفنی دو نکته به‌ویژه حائز اهمیت است.
نخست، این‌که این تماس در باکو انتظار می‌رفت.
تنش میان دو کشور ناشی از کارزار گسترده‌ای علیه آذربایجان است که در آن برخی مقامات حکومتی ترکیه نیز نقش داشتند. برای باکو در این فرآیند، تماس با هر سطحی از آنکارا به‌جز شخص اول نمی‌توانست تعیین‌کننده باشد. زیرا این نخستین‌بار نیست که حملات اطلاعاتی صورت می‌گیرد و آذربایجان خواستار پایان قطعی آن است و تنها اردوغان می‌تواند چنین تضمینی بدهد.
دوم، این‌که اردوغان علی‌اف را به سیزدهمین نشست سران سازمان کشورهای ترک که در آنکارا برگزار خواهد شد، دعوت کرده است.
در این نشست که در آنکارا برگزار می‌شود، ریاست دوره‌ای سازمان کشورهای ترک از آذربایجان به ترکیه منتقل خواهد شد. تحولات اخیر نه‌تنها در روابط باکو-آنکارا، بلکه در درون این سازمان و در استراتژی آینده آن نیز خطرات جدی ایجاد می‌کند. از این منظر، رفع تنش اهمیت دارد.
آیا حملات اطلاعاتی علیه آذربایجان در ترکیه متوقف خواهد شد؟
این پرسش اصلی است. انتظار می‌رود با تماس اردوغان این روند متوقف شود، یا دست‌کم کاهش یابد، اما احتمال حل کامل این مسئله همچنان ضعیف به نظر می‌رسد.
۱. یکی از دلایل اصلی اختلاف‌نظر، برخورد میان الگوی سکولار و رویکرد دینی-ایدئولوژیک است و در محافل رسمی آنکارا کسانی هستند که روابط با باکو را از همین منظر می‌بینند؛
۲. حملات اطلاعاتی و تلاش‌های فشار علیه آذربایجان مدت‌هاست ادامه دارد و رویدادهای اخیر تنها نقش محرک را ایفا کردند: این بدان معناست که اختلافات عمیق‌تر از آن چیزی است که به نظر می‌رسد.
این عوامل، گفتن این‌که مسئله به‌طور کامل حل شده است را دشوار می‌کند. از این پس، آینده روابط بیش از هر چیز با رویکرد رهبری ترکیه مشخص خواهد شد. موضع باکو اما روشن است: دخالت در ساختار سکولار دولتی آذربایجان، امور داخلی و سیاست مستقل آن غیرقابل‌قبول است.
در واقع، مهم‌ترین نتیجه تنش اخیر همین بود. تا پیش از این، حملات صورت‌گرفته از ترکیه در آذربایجان با وفاداری پاسخ داده می‌شد و رویکرد حل مسئله از طریق کانال‌های دیپلماتیک و عمومی دنبال می‌شد. زیرا آذربایجان همواره در رویکرد خود نسبت به ترکیه بر روابط برادرانه تکیه کرده است. اما در جریان آخرین تلاش‌های مداخله‌جویانه، باکو با اتخاذ موضعی قاطع، «خطوط قرمز» خود را مشخص کرد.
Həmçinin oxuyun
