«سرویس اطلاعاتی آذربایجان در میان 5 نهاد اطلاعاتی نخست جهان قرار دارد. نهاد اطلاعاتی که در سال 1919 تأسیس شد، در سال 1950 به ریاست اداره کمیته امنیت دولتی جمهوری سوسیالیستی شوروی آذربایجان تبدیل شد. بعدها حیدر علی‌اف رئیس این کمیته شد».
گلوبال‌اینفو.آز خبر می‌دهد که این مطلب را سیاستمدار ترکیه‌ای فیوضی ایش‌باشاران گفته است.
او اعلام کرد که ابوالفضل الچی‌بی هرچند تلاش کرد ساختار امنیتی به‌جامانده از دوران شوروی را تغییر دهد و ملی کند، اما نتوانست به این هدف برسد:
«حیدر علی‌اف پس از ابوالفضل الچی‌بی، نهاد اطلاعاتی را که به‌خوبی می‌شناخت، در مدتی بسیار کوتاه دوباره ساختاربندی کرد.
پس از انتخاب حیدر علی‌اف به ریاست جمهوری، اسرائیل که در سال 1991 همراه با ترکیه از نخستین کشورهای به‌رسمیت‌شناسنده استقلال آذربایجان بود، در سال 1993 سفارت خود را در باکو افتتاح کرد.
بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در 29 اوت 1997 به باکو سفر کرد و با رئیس‌جمهور حیدر علی‌اف دیدار کرد. این دیدار در پی‌ریزی پایه‌های روابط آذربایجان و اسرائیل نقش مهمی ایفا کرد.
حیدر علی‌اف از طریق همکاری‌ای که با اسرائیل برقرار کرد، با لابی یهودیان در آمریکا نیز ارتباط برقرار کرد. در نتیجه، زمینه آن فراهم شد که آذربایجان صدایش را در مسئله قره‌باغ در آمریکا گسترده‌تر بشنواند و همچنین حمایت اسرائیل و لابی یهودیان را در برابر تحریم‌هایی که کنگره آمریکا علیه آذربایجان اعمال کرده بود (اصلاحیه 907) به دست آورد.
پس از درگذشت حیدر علی‌اف، پسرش الهام علی‌اف که به ریاست جمهوری انتخاب شد نیز سیاست اسرائیل را ادامه داد. او روابط آذربایجان و اسرائیل را در حوزه‌های اطلاعات، همکاری دفاعی، انرژی و دیگر عرصه‌ها بیش از پیش عمیق کرد».
ف. ایش‌باشاران خاطرنشان کرد که الهام علی‌اف در سال 2015 در نظام اطلاعاتی آذربایجان که از پدرش به ارث رسیده بود، بازساختاری انجام داد:
«نظام اطلاعات و امنیت بر اساس دو محور امنیت داخلی (سرویس امنیت دولتی – DTX) و اطلاعات خارجی (سرویس اطلاعات خارجی – XKX) بازسازمان‌دهی شد.
روابط آذربایجان و اسرائیل هرگز ترکیه را نگران نکرده است. زیرا در آن دوره روابط ترکیه با اسرائیل نیز به اندازه کافی خوب بود. به عبارت دیگر، آذربایجان سیاست ترکیه در قبال اسرائیل و یهودیان را دنبال می‌کرد.
پس از حادثه «ماوی مرمره»، رئیس‌جمهور آذربایجان الهام علی‌اف در احیای روابط آسیب‌دیده با اسرائیل نقش میانجی را ایفا کرد. اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، به دعوت رئیس‌جمهور رجب طیب اردوغان در 9 تا 10 مارس 2022 به ترکیه سفر کرد.
رئیس‌جمهور رجب طیب اردوغان در سپتامبر 2023 در «خانه ترک» در نیویورک با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، دیدار کرد. انتظار می‌رفت نتانیاهو به ترکیه نیز سفر کند، اما این سفر به دلیل مسائل مربوط به وضعیت سلامتی او به تعویق افتاد.
در 7 اکتبر 2023، حمله غافلگیرانه حماس به اسرائیل و پاسخ نامتناسب اسرائیل به آن، فاجعه غزه را رقم زد. این فاجعه همچنان ادامه دارد.
دیروز روابط ما با اسرائیل خوب بود، امروز بد است، فردا می‌تواند دوباره خوب باشد. اما با آذربایجان به خاطر روابطش با اسرائیل نباید ناعادلانه رفتار شود. زیرا آن‌ها نیز 30 سال پیش سیاست ما در قبال اسرائیل و یهودیان را دنبال می‌کردند. در این مسئله باید منصف باشیم».
علیار خلیل
Globalinfo.az
Həmçinin oxuyun
