Avropada baş verən siyasi proseslər və Qərb liderlərinin üzləşdiyi çətinliklər Ermənistanın siyasi gündəmində də müzakirələrə səbəb olub. Fransada Emmanuel Makronun hakimiyyətinə qarşı narazılıqlar, eləcə də ABŞ-da qarşıdan gələn aralıq seçkilərlə bağlı gözləntilər Baş nazir Nikol Paşinyanın xarici siyasi dayaqlarının gələcəyi ilə bağlı suallar yaradır.
Qərbdə baş verən proseslər Paşinyan hakimiyyətinə və Ermənistanın siyasi gələcəyinə necə təsir edə bilər? İrəvanın əsas xarici tərəfdaşlarının mövqelərinin zəifləməsi Paşinyan üçün ciddi risklər yaradırmı?
Globalinfo.az-a danışan politoloq Yusif Bağırzadə deyib ki, Avropada siyasi qeyri-sabitliyin güclənməsi, Qərb liderlərinin daxili problemlərlə üzləşməsi və ABŞ-da qarşıdan gələn aralıq seçkilər Ermənistanın xarici siyasət strategiyası baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır:
“Nikol Paşinyan hökumətinin son illərdə Avropa İttifaqı və ABŞ ilə münasibətləri genişləndirməyə çalışması İrəvanın xarici siyasətində Qərb istiqamətinin rolunu artırıb. Lakin bu yaxınlaşmanın davamlılığı təkcə Qərb liderlərinin siyasi mövqelərindən deyil, həm də tərəfdaşlıq mexanizmlərinin dayanıqlığından, qarşılıqlı maraqlardan və regional proseslərin inkişafından asılıdır.
Fransada Emmanuel Makronun üzləşdiyi çətinliklər bu kontekstdə diqqət çəkir. Ölkədə kütləvi etirazların zorakılıqla müşayiət olunması, yaşayış xərcləri və dövlət xidmətləri ilə bağlı narazılıqların dərinləşməsi Fransa rəhbərliyinin daxili siyasi gündəliyini daha da mürəkkəbləşdirib.
Belə şəraitdə Parisin xarici siyasət prioritetlərinin müəyyənləşdirilməsində daxili sabitlik və iqtisadi problemlərin həlli daha çox diqqət tələb edə bilər. Bu isə Ermənistanla münasibətlərdə siyasi dəstəyin intensivliyinə və müəyyən təşəbbüslərin icra sürətinə təsir göstərmək potensialına malikdir. Bununla belə, Fransa ilə Ermənistan arasında strateji əməkdaşlığın mövcudluğu ikitərəfli əlaqələrin yalnız Makronun şəxsi siyasi mövqeyindən asılı olmadığını da göstərir.
ABŞ-da noyabrda keçiriləcək aralıq seçkilər də Ermənistan üçün əhəmiyyətli siyasi amildir. Konqresdə qüvvələr nisbətinin dəyişməsi Donald Tramp administrasiyasının daxili və xarici siyasət gündəliyinə təsir göstərə bilər. Bununla belə, seçkilərin nəticələrindən asılı olmayaraq, ABŞ-ın Cənubi Qafqazdakı maraqlarının tamamilə aradan qalxacağını düşünmək üçün əsas yoxdur. Vaşinqtonla İrəvan arasında 2026-cı ilin mayında hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq sənədinin imzalanması iqtisadiyyat, enerji, texnologiya və təhlükəsizlik kimi sahələrdə əməkdaşlıq üçün institusional çərçivə yaradıb.
Paşinyan hakimiyyəti üçün əsas risk Qərbdəki siyasi dəyişikliklərin özündən daha çox, bu dəyişikliklərin konkret iqtisadi və siyasi dəstək mexanizmlərinə təsir göstərməsidir. Ermənistanın təhlükəsizlik imkanlarının genişləndirilməsi, investisiyaların cəlb olunması və regional nəqliyyat layihələrinin reallaşdırılması xarici tərəfdaşların davamlı iştirakını tələb edir. Qərbin diqqətinin başqa böhranlara yönəlməsi və ya maliyyə-siyasi prioritetlərin dəyişməsi İrəvanın manevr imkanlarını məhdudlaşdıra bilər. Xüsusilə Rusiya ilə münasibətlərdə gərginliyin davam etdiyi şəraitdə bu amil Ermənistan üçün əlavə çətinliklər yarada bilər.
Yusif Bağırzadə
Amma Qərb ölkələrinin daxili problemlərlə üzləşməsi Paşinyan hökumətinin siyasi gələcəyini tamamilə təhlükə altına salmır. Son parlament seçkilərində onun rəhbərlik etdiyi “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyasının 105 yerlik parlamentdə 64 mandat qazanması hökumətə daxili siyasi fəaliyyətini davam etdirmək üçün parlament dayağı verib.
Bununla belə, xarici siyasət uğurlarının iqtisadi rifaha, təhlükəsizliyə və sülh prosesində real nəticələrə çevrilməsi hökumətin daxili mövqeyinin qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyacaq.
Odur ki, Qərbdə baş verən siyasi proseslərin Paşinyan hakimiyyəti üçün həm risklər, həm də yeni imkanlar yaradacağını deyə bilərik. Xarici tərəfdaşların diqqətinin zəifləməsi Ermənistanın Qərbə inteqrasiya planlarının icrasını çətinləşdirə bilər. Eyni zamanda, bu vəziyyət İrəvanı xarici əlaqələrini şaxələndirməyə, daxili iqtisadi dayanıqlığını gücləndirməyə və qonşu dövlətlərlə münasibətlərdə daha praqmatik siyasət yürütməyə də sövq edə bilər. Ermənistanın gələcək siyasi istiqaməti, əsasən, Qərbdəki hadisələrdən deyil, hökumətin bu dəyişikliklərə uyğunlaşmaq qabiliyyətindən, daxili ictimai etimadı qorumasından və regional sülhün möhkəmləndirilməsinə nail olmasından asılı olacaq”.
Turan Rzayev
Globalinfo.az
Həmçinin oxuyun
