وزیر امور خارجه آمریکا مارکو روبیو اعلام کرد که غرب تنها می‌تواند تضمین‌های امنیتی‌ای به اوکراین بدهد که روسیه نیز آن را بپذیرد.
به گفته روبیو، کلید پایان جنگ در نهایت این خواهد بود که اوکراین پس از جنگ احساس امنیت کند.
«بدون شک، برای اینکه این روند خود را توجیه کند، روسیه نیز باید با آن موافقت کند»، – مقام آمریکایی خاطرنشان کرد.
کارشناس سیاسی یوسف باقرزاده در گفت‌وگو با Globalinfo.az گفت که اظهارات مارکو روبیو درباره تأمین امنیت اوکراین در واقع یکی از حساس‌ترین نقاط مذاکرات دیپلماتیک در جهت پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین را آشکار می‌کند:
«روبیو آشکارا اعلام می‌کند که تضمین‌های امنیتی غرب به اوکراین باید بر اساس سازوکارهایی شکل بگیرد که روسیه نیز بتواند آن را بپذیرد. این موضع، پرسش بنیادین درباره اینکه معماری امنیتی اروپای پس از جنگ بر چه اصولی بنا خواهد شد را به میان می‌آورد.
تضاد اصلی در اینجاست که اوکراین برای حفظ حاکمیت و تمامیت ارضی خود خواستار تضمین‌های امنیتی معتبر و بلندمدت است. روسیه نیز به نوبه خود می‌کوشد امکان تأثیرگذاری بر جهت‌گیری نظامی-سیاسی آینده اوکراین را حفظ کند. آشتی دادن این دو رویکرد سخت‌ترین مرحله روند دیپلماتیک است.
نکته قابل توجه در اظهارات روبیو این است که واشینگتن دیگر تضمین‌های امنیتی را نه صرفاً موضوعی دوجانبه میان اوکراین و غرب، بلکه بخشی از یک توافق ژئوپلیتیکی می‌داند که توافق بر سر آن با روسیه نیز ضروری است. این رویکرد اگرچه از نظر دیپلماتیک امکان‌هایی برای توقف جنگ فراهم می‌کند، اما درباره امنیت آینده اوکراین پرسش‌های جدی برمی‌انگیزد. زیرا تبدیل شدن رضایت مسکو به شرط اصلی، در عمل می‌تواند به روسیه امکان تأثیرگذاری بر گزینه‌های امنیتی آینده اوکراین را بدهد.
نکته مهم دیگر مسئله تضمین‌های امنیتی مشابه ماده 5 ناتو است. چنین سازوکاری می‌تواند حمایت مشخص غرب از اوکراین را در برابر تجاوز نظامی جدید احتمالی در نظر بگیرد. اما از اظهارات روبیو برمی‌آید که در طرح روی میز چنین چیزی پیش‌بینی نشده است».
یوسف باقرزاده
این کارشناس سیاسی گفت که اهمیت مذاکرات 10-11 نوامبر در ابوظبی نیز دقیقاً از همین‌جا ناشی می‌شود:
«در کنار مذاکرات میان آمریکا، روسیه و اوکراین، حضور نمایندگان اتحادیه اروپا، ناتو، فرانسه، آلمان، بریتانیا و ایتالیا نیز — حتی به صورت غیرمستقیم — در این روند نشان می‌دهد که مسئله امنیت در عرصه بین‌المللی گسترده‌تری بررسی می‌شود. با این حال، با توجه به اینکه اروپا یکی از بازیگران اصلی تضمین‌های آینده خواهد بود، کنار ماندن آن از روند تصمیم‌گیری می‌تواند مشکلات جدی ایجاد کند.
موضع اتحادیه اروپا و به‌ویژه کی‌یف رسمی این است که توقف جنگ نباید تنها به آتش‌بس در خط مقدم محدود شود. مسئله اصلی ایجاد سازوکار امنیتی معتبری است که تکرار جنگ را ناممکن کند. این سازوکار نباید حق حاکمیتی اوکراین در تصمیم‌گیری را محدود کند و همزمان باید تعهدات بین‌المللی را با تضمین‌های واقعی سیاسی و نظامی هماهنگ سازد. در غیر این صورت، هر توافقی که با رضایت روسیه به دست آید اما اوکراین خود را امن احساس نکند، صلح پایدار نخواهد بود و اساساً چنین تضمین امنیتی نه از سوی اتحادیه اروپا و نه از سوی اوکراین پذیرفته خواهد شد.
به باور من، جوهر ژئوپلیتیکی اصلی این مسئله، توازن میان تعیین شرایط صلح و حق تصمیم‌گیری درباره سرنوشت آینده اوکراین است. اینکه این توازن چگونه حفظ شود، یکی از عوامل اصلی تعیین‌کننده نتایج مذاکرات ابوظبی خواهد بود».
توران رضایف
Globalinfo.az
Həmçinin oxuyun
