امروز سالگرد امضای بیانیه سه‌جانبه میان الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه و نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان است.
Globalinfo.az خبر می‌دهد که در 27 سپتامبر 2020، در پاسخ به تجاوز نظامی جدید ارمنستان، مردم آذربایجان با هدف آزادسازی سرزمین‌های اشغال‌شده، به رهبری الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان و فرمانده کل قوا، جنگ میهنی را آغاز کردند.
در نتیجه عملیات نظامی 44 روزه، ارتش پیروز آذربایجان در 3 اکتبر شهرک سوگووشان از شهرستان ترتر، در 4 اکتبر شهر جبرائیل، در 9 اکتبر شهرک هادروت از شهرستان خوجاوند، در 17 اکتبر شهر فضولی، در 20 اکتبر شهر زنگیلان، در 25 اکتبر شهر قوبادلی و در 8 نوامبر شهر شوشا را از اشغال آزاد کرد و در مجموع بیش از 300 منطقه مسکونی و همچنین ارتفاعات مهم راهبردی در محورهای آغدره، مرووداغ و زنگیلان آزاد شد.
با آزادسازی شوشا در 8 نوامبر، ارمنستان شکست خود را پذیرفت.
در 10 نوامبر، بیانیه‌ای میان الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه و نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان امضا شد.
در این بیانیه آمده است:
«ما، الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان، نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر جمهوری ارمنستان و ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، موارد زیر را اعلام می‌کنیم:
1. از ساعت 00.00 به وقت مسکو در 10 نوامبر 2020، توقف کامل آتش و همه عملیات‌های نظامی در منطقه درگیری قره‌باغ کوهستانی اعلام می‌شود. جمهوری آذربایجان و جمهوری ارمنستان که از این پس «طرف‌ها» نامیده می‌شوند، در مواضعی که اکنون در اختیار دارند باقی می‌مانند.
2. تا 20 نوامبر 2020، شهرستان آغدام به جمهوری آذربایجان بازگردانده می‌شود.
3. در قره‌باغ کوهستانی، در امتداد خط تماس و کریدور لاچین، گروه حافظ صلح فدراسیون روسیه متشکل از 1960 نظامی مسلح، 90 خودروی زرهی نظامی و 380 خودرو و تجهیزات ویژه مستقر می‌شود.
4. گروه حافظ صلح فدراسیون روسیه به‌طور موازی با خروج نیروهای مسلح ارمنستان مستقر می‌شود. مدت حضور گروه حافظ صلح فدراسیون روسیه 5 سال است و اگر 6 ماه پیش از پایان این مدت هیچ‌یک از طرف‌ها قصد خود را برای خاتمه اجرای این ماده اعلام نکند، مدت به‌طور خودکار برای 5 سال بعدی تمدید می‌شود.
5. به منظور افزایش اثربخشی نظارت بر پایبندی طرف‌های درگیری به توافق‌ها، مرکز حافظ صلح برای نظارت بر آتش‌بس ایجاد می‌شود.
6. جمهوری ارمنستان تا 15 نوامبر 2020 شهرستان کلبجر و تا 1 دسامبر 2020 شهرستان لاچین را به جمهوری آذربایجان بازمی‌گرداند. کریدور لاچین (به عرض 5 کیلومتر) که ارتباط قره‌باغ کوهستانی با ارمنستان را تأمین می‌کند و در عین حال به شهر شوشا دست نمی‌زند، تحت کنترل گروه حافظ صلح روسیه باقی می‌ماند. بر اساس توافق طرف‌ها، در سه سال آینده طرح ساخت مسیر تردد جدید در کریدور لاچین که ارتباط قره‌باغ کوهستانی با ارمنستان را تأمین می‌کند تعیین خواهد شد و بدین ترتیب جابه‌جایی آینده گروه حافظ صلح روسیه برای حفاظت از این مسیر پیش‌بینی می‌شود. جمهوری آذربایجان امنیت تردد شهروندان، خودروها و محموله‌ها را در هر دو جهت در کریدور لاچین تضمین می‌کند.
7. آوارگان داخلی و پناهجویان تحت نظارت دفتر کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد به قره‌باغ کوهستانی و شهرستان‌های اطراف بازمی‌گردند.
8. تبادل اسرای جنگی، گروگان‌ها و سایر بازداشت‌شدگان و همچنین اجساد انجام می‌شود.
9. همه ارتباطات اقتصادی و حمل‌ونقل در منطقه بازسازی می‌شود. جمهوری ارمنستان برای سازماندهی تردد بدون مانع شهروندان، خودروها و محموله‌ها در هر دو جهت، امنیت ارتباط حمل‌ونقل میان شهرستان‌های غربی جمهوری آذربایجان و جمهوری خودمختار نخجوان را تضمین می‌کند. نظارت بر ارتباط حمل‌ونقل را نهادهای خدمات مرزی سرویس امنیت فدرال روسیه انجام می‌دهند. بر اساس توافق طرف‌ها، ساخت ارتباطات حمل‌ونقل جدیدی که جمهوری خودمختار نخجوان را به شهرستان‌های غربی آذربایجان متصل می‌کند تأمین خواهد شد».
پس از امضای بیانیه سه‌جانبه، رئیس‌جمهور آذربایجان به مردم سخن گفت.
رئیس دولت در سخنان خود اعلام کرد که بیانیه سه‌جانبه اهمیت تاریخی دارد: «امروز به مناقشه ارمنستان و آذربایجان بر سر قره‌باغ کوهستانی پایان داده می‌شود. معتقدم بیانیه سه‌جانبه‌ای که همین حالا امضا شد، نقطه پایانی در مسیر حل این مسئله خواهد بود».
رئیس‌جمهور خاطرنشان کرد که این بیانیه پیروزی افتخارآمیز ما است: «خوشحالم که امروز این مژده را به مردم آذربایجان می‌دهم».
رهبر آذربایجان اعلام کرد که مرحله نظامی پایان یافته است: «مرحله نظامی پایان می‌یابد و به مسئله سیاسی می‌رسیم. می‌توان گفت سندی امضا شد که حداکثر به سود ماست. پاشینیان آن را امضا کرد. راه دیگری نداشت. در واقع، این اعتراف به شکست است. این تسلیم نظامی است».
رئیس‌جمهور الهام علی‌اف همچنین تأکید کرد که اتحاد مردم آذربایجان نقش مهمی در دستیابی به پیروزی داشت: «در این روزها اتحاد مردم آذربایجان را دیدیم. از همه مناطق برای ارتش ما حمایت رسید.
…یک بار دیگر دیدیم که کشورمان و ملت ما چه کشور زیبا و چه ملت زیبایی است. نمایندگان همه ملت‌هایی که در کشور ما زندگی می‌کنند، نمایندگان همه فرقه‌های دینی، شجاعت نشان دادند و با دشمن جنگیدند و تمامیت ارضی آذربایجان را بازگرداندند. این ثروت بزرگ و ارزش بزرگ ماست. من این را بارها گفته‌ام. ارمنستان از این خوشبختی محروم است. زیرا کشوری تک‌قومیتی است و هیچ‌کس جز ارمنی‌ها در آن زندگی نمی‌کند. در اوراسیا، در منطقه ما یافتن کشور دیگری چنین ممکن نیست. زیرا هیچ‌کس نمی‌تواند در آنجا زندگی کند. یا آن‌ها را بیرون می‌کنند، مانند آذربایجانی‌ها در معرض پاکسازی قومی قرار می‌گیرند، یا نماینده ملت دیگری نمی‌تواند در آنجا زندگی کند، تحت فشار می‌گذارند، تحت فشار می‌گذارند، تحت فشار می‌گذارند. اما برتری ما همین‌جاست: آذربایجان چندملیتی و چندفرقه‌ای در این جنگ نیز خود را نشان داد، نمایندگان همه ملت‌ها اتحاد و قهرمانی نشان دادند. یک بار دیگر می‌خواهم بگویم که این جنگ بسیاری از مسائل را یک بار دیگر روشن کرد».
رئیس دولت در سخنان خود به مسئله وضعیت قره‌باغ کوهستانی نیز پرداخت:
«می‌خواهم نکته دیگری را هم بگویم و به مردم عزیزم برسانم. احتمالاً توجه کرده‌اید که در این بیانیه حتی یک کلمه درباره وضعیت قره‌باغ کوهستانی نیست، نیست!
…وضعیت به جهنم رفت، وضعیت به گور رفت، وضعیت به گور و جهنم سپرده شد، وضعیتی وجود ندارد و نخواهد داشت. تا زمانی که من رئیس‌جمهور هستم، نخواهد بود. بنابراین، این سند معنای بسیار بزرگی دارد».
رئیس‌جمهور الهام علی‌اف اعلام کرد که این جنگ به همه جهان نشان داد که مردم آذربایجان چه ملت بزرگی است: «این جنگ به همه جهان نشان داد که مردم آذربایجان چه ملت بزرگی است — ملت شکست‌ناپذیر، ملت با اراده آهنین، ملت پیروز، ارتش پیروز ما! به ملت و ارتش خود افتخار می‌کنیم! اطمینان دارم هر شهروند آذربایجان معتقد است که در زندگی او این روزها، این دقایق خوشبخت‌ترین روزها و دقایق است. من هم خوشحالم که این خبرهای خوش، این مژده را به مردم آذربایجان می‌دهم. خوشحالم که این سند تاریخی را امضا کرده‌ام. خوشحالم که ما به میهن خود، به قره‌باغ مادری خود بازمی‌گردیم، به شوشا، تاج قره‌باغ خود بازمی‌گردیم و در این سرزمین‌ها جاودان زندگی خواهیم کرد! پس از این هیچ‌کس نمی‌تواند ما را از آن سرزمین‌ها تکان دهد!
عبارت «قره‌باغ آذربایجان است!» و این ندا، از پیش نماد پیروزی ما بود و به نماد آن تبدیل شد. یک سال پیش من این را گفتم. افتخار می‌کنم که عبارتی که گفتم اکنون به یک شعار ملی تبدیل شده است. امروز با احساس غرور بزرگ می‌توانیم بگوییم فضولی مال ماست، جبرائیل مال ماست، زنگیلان مال ماست، قوبادلی مال ماست، آغدام مال ماست، لاچین مال ماست، کلبجر مال ماست، شوشا مال ماست، قره‌باغ مال ماست، قره‌باغ آذربایجان است! درود بر مردم آذربایجان! زنده باد آذربایجان!»
بر اساس بیانیه، از ساعت 00.00 به وقت مسکو در 10 نوامبر 2020، آتش و همه عملیات‌های نظامی در منطقه درگیری قره‌باغ کوهستانی متوقف شد.
در قره‌باغ کوهستانی، در امتداد خط تماس و کریدور لاچین، گروه حافظ صلح فدراسیون روسیه متشکل از 1960 نظامی مسلح، 90 خودروی زرهی نظامی و 380 خودرو و تجهیزات ویژه مستقر شد.
کریدور لاچین (به عرض 5 کیلومتر) که ارتباط قره‌باغ کوهستانی با ارمنستان را تأمین می‌کند و در عین حال به شهر شوشا دست نمی‌زند، تحت کنترل گروه حافظ صلح روسیه قرار گرفت.
به منظور افزایش اثربخشی نظارت بر پایبندی طرف‌های درگیری به توافق‌ها، مرکز مشترک نظارت روسیه و ترکیه ایجاد شد.
بر اساس بیانیه، در 20 نوامبر شهر آغدام و بخش اشغال‌شده شهرستان آغدام، در 25 نوامبر شهرستان کلبجر و در 1 دسامبر شهرستان لاچین از اشغال آزاد شدند.
آذربایجان آزادسازی این شهرستان‌ها را بدون هیچ تلفاتی محقق کرد.
بر اساس بیانیه، تبادل اسرا و اجساد میان آذربایجان و ارمنستان انجام شد.
گفتنی است که با فرمان‌های الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور، که پس از پایان جنگ امضا شد، روز آغاز جنگ میهنی — 27 سپتامبر — به عنوان روز یادبود و روز آزادسازی شوشا — 8 نوامبر — به عنوان روز پیروزی تعیین شد.
در همان زمان، در 23 آوریل 2023 تمامیت ارضی ما به طور کامل بازگردانده شد. بدین ترتیب، در مسیر لاچین در مرز آذربایجان و ارمنستان یک گذرگاه مرزی ایجاد شد. همچنین در 20 سپتامبر 2023، آذربایجان حاکمیت خود را به طور کامل بازگرداند. در نتیجه اقدامات ضدتروریستی محلی که در کمتر از 24 ساعت انجام شد، ارتش ارمنستان که به طور غیرقانونی در خاک آذربایجان مستقر شده بود، تسلیم شد، شرایط آذربایجان را پذیرفت و بدین ترتیب آذربایجان حاکمیت دولتی خود را به طور کامل تأمین کرد.
فرمانده کل پیروزمند، رئیس‌جمهور الهام علی‌اف، در 15 اکتبر 2023 پرچم سه‌رنگ و باشکوه آذربایجان را در خانکندی، آغدره، خوجالی، آسکران و خوجاوند برافراشت.
یادآور می‌شویم که روند خروج نیروهای حافظ صلح فدراسیون روسیه که پس از جنگ میهنی به طور موقت در خاک آذربایجان مستقر شده بودند، در 12 ژوئن 2024 از خاک کشورمان به پایان رسید. پرسنل، سلاح و تجهیزات نیروهای حافظ صلح به طور کامل خاک ما را ترک کردند.
علاوه بر این، مرکز مشترک پایش ترکیه و روسیه در آغدام فعالیت خود را متوقف کرد.
Həmçinin oxuyun
