بحثها درباره تغییر شرایط نگهداری عبدالله اوجالان، بنیانگذار سازمان تروریستی پ.ک.ک، در زندان امرالی و آزادی او، ادعاهای مختلفی را درباره آینده مسئله کردها در ترکیه مطرح کرده است.
بر این اساس، برخی محافل سیاسی ادعا میکنند که آنکارای رسمی ممکن است با ایجاد دولت مستقل کردستان در شمال عراق موافقت کند.
اما این ادعاها تا چه حد پایه و اساس دارند؟ آیا ترکیه واقعاً میتواند به چنین سناریویی چراغ سبز نشان دهد؟ ایجاد کردستان مستقل میتواند چه تغییرات ژئوپلیتیکی و ریسکهای امنیتی در منطقه به وجود آورد؟
یوسف باغیرزاده، کارشناس علوم سیاسی، در گفتوگو با Globalinfo.az گفت که ادعاها درباره موافقت ترکیه با ایجاد دولت مستقل کردستان در شمال عراق قانعکننده به نظر نمیرسد:
«انتقال عبدالله اوجالان به بخش جدید زندان را میتوان بیشتر گسترش امکان مشارکت او در روند صلح و اتخاذ رویکردی متفاوت از سوی ترکیه به حل مسئله کردها ارزیابی کرد. اما ارائه این اقدامات به عنوان تغییر موضع ترکیه در قبال تمامیت ارضی و مرزهای منطقهای درست نیست. تصمیم رسمی نیز درباره آزادی اوجالان از بازداشت وجود ندارد.
اما درباره ایجاد دولت مستقل کردستان در شمال عراق، سازگاری آن با منافع استراتژیک آنکارای رسمی بسیار دشوار است. ترکیه در سال 2017 با همهپرسی استقلال برگزارشده در منطقه کردستان عراق مخالفت کرد و برای جلوگیری از اجرای نتایج آن، موضعی هماهنگ با بغداد اتخاذ کرد. آنکارا در آن دوره آشکارا از حفظ تمامیت ارضی عراق دفاع میکرد.
امروز هم هیچ مدرک جدیای وجود ندارد که نشان دهد این موضع تغییر کرده است. برعکس، توافقهای بهدستآمده میان ترکیه و عراق در سپتامبر 2026 تقویت کنترل دولتی بغداد در شمال کشور، پایان دادن به فعالیت گروههای مسلح غیرقانونی در منطقه سنجار و گسترش همکاریهای امنیتی را در نظر گرفته است. این رویکرد کاملاً در جهت متفاوتی از حمایت از پروژه دولت مستقل قرار دارد».

یوسف باغیرزاده
این کارشناس علوم سیاسی تصریح کرد که بُعد امنیتی مسئله برای ترکیه بهویژه حساس است:
«ایجاد دولت مستقل کردستان در شمال عراق میتواند زمینه سیاسی و ایدئولوژیک معینی را برای تقویت گرایشهای تجزیهطلبانه در مناطق جنوبشرقی ترکیه فراهم کند. چنین پیشنمونهای میتواند بهویژه در میان جمعیت کرد ساکن در مناطق مرزی با عراق، انتظارات سیاسی و مطالبات خودمختاری را افزایش دهد.
خطر دیگر مربوط به امکان بهرهبرداری پ.ک.ک و دیگر گروههای مسلح منطقه از واقعیت سیاسی جدید است. تشکیل چنین دولتی میتواند از نظر امنیت مرزها، فعالیت گروههای مسلح و روابط ترکیه و عراق پیچیدگی بیشتری ایجاد کند. در همان حال، ایران و سوریه نیز با توجه به واکنش احتمالی نیروهای سیاسی کرد در قلمرو خود، ممکن است به این روند حساس برخورد کنند.
بنابراین، موافقت آنکارای رسمی با ایجاد دولت مستقل کردستان در شمال عراق واقعی به نظر نمیرسد. اتخاذ گامهای سیاسی و حقوقی معین از سوی ترکیه در مسئله اوجالان و پ.ک.ک به معنای چشمپوشی از موضع بنیادین این کشور درباره تمامیت ارضی نیست. برعکس، آنکارا میکوشد مسئله کردها را در چارچوب مرزهای ترکیه و بدون آسیب به تمامیت ارضی عراق حل کند».
توران رضایف
Globalinfo.az