پس از شمارش آرا در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، دموکرات‌ها 162 کرسی در مجلس نمایندگان و جمهوری‌خواهان 102 کرسی به دست آوردند. در سنا نیز دموکرات‌ها 51 و جمهوری‌خواهان 39 کرسی دارند. بدین ترتیب حزب دموکرات در هر دو مجلس سنا و نمایندگان اکثریت را به دست آورده است.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در گفت‌وگو با روزنامه «نیویورک تایمز» اعلام کرد که نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای را پذیرفته و آماده همکاری با دموکرات‌هاست.
«کاملاً آماده‌ام این نتایج را بپذیرم. با دموکرات‌ها همکاری خواهیم کرد و بی‌صبرانه منتظر کار کردن با آن‌ها هستیم. احتمالاً به یک وجه مشترک خواهیم رسید»، – ترامپ گفت.
نکته جالب این است که بر اساس نتایج انتخابات پارلمانی 27 اکتبر در اسرائیل، بلوک بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر، 53 کرسی، بلوک گادی آیزنکوت 48 کرسی و احزاب عرب 19 کرسی به دست آورده‌اند. یعنی هر دو رهبر ناچار خواهند بود با اپوزیسیون همراه شوند.
علاوه بر این، پایان یافتن سلطه طولانی‌مدت ویکتور اوربان، نخست‌وزیر پیشین، در مجارستان، پیروزی لولا دا سیلوا بر فلاویو بولسونارو در انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل و تبدیل شدن جنبش دانشجویی در صربستان به یک نیروی سیاسی و شکست حزب حاکم الکساندر ووچیچ، رئیس‌جمهور، در انتخابات پارلمانی نشان می‌دهد که ترامپ و نتانیاهو متحدان سیاسی بین‌المللی خود را نیز از دست داده‌اند.
با نگاهی به نتایج انتخابات در هر دو کشور، در نگاه اول این تصور ایجاد می‌شود که دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو مواضع خود را از دست داده‌اند. اما من طرفدار نگاه کردن به موضوع تنها از این زاویه نیستم. به باور من، پشت فرایندهای کنونی محاسبات سیاسی پیچیده‌تری نهفته است.
طرح تازه در جبهه ترامپ-نتانیاهو
در مجموع باید در نظر داشت که در روزهای اخیر ادعاهای جدی درباره احتمال استفاده آمریکا از سلاح هسته‌ای علیه ایران مطرح شده است. درست است که من استفاده مستقیم واشینگتن از سلاح هسته‌ای را محتمل نمی‌دانم، اما در مرحله کنونی آمریکا می‌تواند عملیات نظامی گسترده‌ای را با سلاح‌های متعارف علیه ایران آغاز کند. به هر حال هدف اصلی ترامپ بیش از نابودی کامل ایران از راه جنگ، وادار کردن آن به پذیرش شروط واشینگتن بر سر میز مذاکره است.
دقیقاً در همین بافت است که اعلام آمادگی ترامپ برای همکاری با دموکرات‌ها و رویارویی نتانیاهو با واقعیت سیاسی جدید در پارلمان، به نظر من جلب توجه می‌کند. از دست دادن نفوذ دو رهبر واقعیتی انکارناپذیر است، اما این دو نفر همزمان می‌کوشند بحران را به فرصت تبدیل کنند.
جنگ با ایران برای آمریکا و اسرائیل فقط یک عملیات نظامی نیست. این تصمیمی است که پیامدهای سیاسی، اقتصادی و دیپلماتیک بلندمدت نیز دارد. نتایج چنین جنگی می‌تواند نه تنها در واشینگتن و تل‌آویو، بلکه در کل جهان غرب بحران سیاسی ایجاد کند. به‌ویژه طولانی شدن جنگ، بروز تکان‌های جدی در بازارهای انرژی، عمیق‌تر شدن مشکلات امنیتی پیرامون تنگه هرمز و گشوده شدن جبهه‌های نظامی جدید در منطقه، فشارها بر دولت آمریکا را افزایش خواهد داد.
در این معنا، قابل درک است که ترامپ نمی‌خواهد تمام مسئولیت سیاسی و اقتصادی جنگ را شخصاً بر عهده بگیرد. در سایه تقویت دموکرات‌ها در کنگره، کشاندن آن‌ها به بحث درباره تصمیم‌های مربوط به ایران و فرایندهای سیاسی احتمالی می‌تواند در آینده اهمیت بسزایی داشته باشد. اگر درباره گسترش عملیات نظامی یا اتخاذ تصمیم‌های راهبردی تازه با دموکرات‌ها توافقی مشخص حاصل شود، گذاشتن مسئولیت بحران سیاسی که بعداً پدید می‌آید تنها بر دوش دولت ترامپ دشوارتر خواهد شد.
فکر نمی‌کنم در اسرائیل هم وضعیت متفاوت باشد. حتی برای نتانیاهو نتایج جنگ احتمالی با ایران مسئله حساس‌تری است. زیرا در جامعه اسرائیل مسائل امنیتی از عوامل اصلی تعیین‌کننده مشروعیت دولت است. شکست در رویارویی با ایران، آشکار شدن ضعف‌های نظام امنیتی اسرائیل و بر جای گذاشتن پیامدهای سنگین‌تر از انتظار از سوی جنگ می‌تواند ضربه‌ای جدی به کارنامه سیاسی نتانیاهو وارد کند.
در چنین وضعیتی، شریک کردن نیروهای سیاسی پارلمان در برخی تصمیم‌ها می‌تواند برای نتانیاهو نیز نقش یک سازوکار بیمه سیاسی اضافی را ایفا کند. اگر تصمیم‌های راهبردی مربوط به ایران در چارچوب توافقی سیاسی گسترده‌تر گرفته شود، گذاشتن مسئولیت نتایج جنگ تنها بر دوش نخست‌وزیر دشوارتر خواهد شد.
به نظر من، مسئله اصلی که اکنون باید به آن توجه کرد این نیست که ترامپ و نتانیاهو قدرت سیاسی خود را از دست داده‌اند یا نه. مسئله اصلی این است که آن‌ها وضعیت سیاسی پدید آمده را چگونه مدیریت خواهند کرد و بار سیاسی رویارویی بزرگ احتمالی با ایران را با چه کسی تقسیم خواهند کرد. زیرا آغاز کردن جنگ یک تصمیم است، اما مسئولیت‌پذیری در قبال نتایج آن مسئله‌ای کاملاً دیگر است. آنچه پیداست این است که در واشینگتن و تل‌آویو محاسبات مربوط به مسئله دوم انجام می‌شود.
توران رضایف
نویسنده سیاسی Globalinfo.az
Həmçinin oxuyun
