همان‌طور که پیش‌تر گزارش دادیم، 14 شهروند ایرانی که علیه آذربایجان شعار سر داده و دشمنی را ترویج کرده بودند، «شخص نامطلوب» اعلام شده‌اند. در میان آنان نمایندگان کنونی و پیشین مجلس ایران، روحانیون، استادان دانشگاه، کارشناسان سیاسی و نمایندگان رسانه‌ها نیز دیده می‌شوند. پیش از این نیز به دلایل مشابه، ورود 31 شهروند ترکیه، از جمله روزنامه‌نگاران، سیاستمداران و چهره‌های اجتماعی، به این کشور ممنوع شده بود. این تصمیمات در منطقه نیز توجه‌ها را به خود جلب کرده است.
اعلام وضعیت «پرسونا نون‌گراتا» برای شهروندان ایران و ترکیه از سوی آذربایجان چه پیام سیاسی‌ای در بر دارد؟ این تصمیمات چه تأثیری می‌توانند بر روابط با این دو کشور داشته باشند؟
رشاد بایراموف، کارشناس علوم سیاسی، در گفت‌وگو با Globalinfo.az گفته است که این امر نشان می‌دهد باکوی رسمی در سیاست خارجی نسبت به مسائل حاکمیت ملی، امنیت ملی و مسئولیت سیاسی رویکردی حساس دارد:
«بی‌تردید این تصمیمات تنها یک اقدام اداری علیه افراد خاص نیست، بلکه یادآوری مرزهای سیاسی و حقوقی معینی از سوی دولت آذربایجان نیز هست. اما باید به‌طور ویژه خاطرنشان کنم که درست نیست تصور شود تصمیمات مربوط به ایران و ترکیه از یک منطق سیاسی واحد سرچشمه می‌گیرند. زیرا ماهیت روابط با هر دو کشور، دلایل بروز نارضایتی‌ها و وظایف دیپلماتیکی که پیش‌روی آذربایجان قرار دارد، متفاوت است. در چارچوب اعلام «پرسونا نون‌گراتا» بودن شهروندان ایرانی، در وهله نخست باید مشکلات دیرینه اعتماد متقابل در روابط با باکو را در نظر گرفت. مسائل اصلی و حساس برای ما تلاش‌های مداخله در امور داخلی آذربایجان، تبلیغات علیه این کشور، مکانیزم‌های نفوذ دینی و ایدئولوژیک و همچنین نگرانی‌های مرتبط با امنیت ملی است. انکارناپذیر است که این افراد در جهت‌هایی که برشمردم مواضع مستمری داشته و تلاش کرده‌اند به منافع دولت ما ضربه بزنند. از این رو، اعلام نامطلوب بودن آنان را می‌توان پیامی در این معنا تلقی کرد که باکوی رسمی در این مسیر عقب‌نشینی نخواهد کرد».
رشاد بایراموف
این کارشناس علوم سیاسی یادآور شده است که تصمیم مربوط به شهروندان ترکیه در بستر سیاسی دیگری رخ داده است:
«پشت این تصمیم، اختلاف‌نظرهای معینی قرار دارد که در روابط آذربایجان و ترکیه پدید آمده است. واکنش برخی چهره‌های سیاسی و اجتماعی ترکیه به تصمیمات گوناگون اتخاذشده در کشور ما و مواضعی که به نمایش گذاشتند، موجب واکنش شدید باکوی رسمی شده است. طرف آذربایجان به‌درستی این را مداخله در امور داخلی خود ارزیابی می‌کند. این موضوع در روابط با ترکیه به‌ویژه حساس است. زیرا میان این دو کشور آن‌قدر ارزش‌های مشترک، اتحاد راهبردی، همکاری نظامی و روابط اقتصادی وجود دارد که هرگونه بیانیه یا اقدام نادرست می‌تواند زمینه‌ساز اختلاف‌نظر شود. نکته قابل توجه این است که آذربایجان هرچند اتحاد راهبردی خود با ترکیه را حفظ می‌کند، اما اجازه نمی‌دهد این روابط بر تصمیمات سیاسی داخلی کشور تأثیر بگذارد. به عبارت دیگر، پیام آذربایجان این است که شهروندان کشورهای دوست و متحد نیز باید به حاکمیت این کشور احترام بگذارند».
رشاد بایراموف اظهار داشته است که تأثیرات احتمالی این تصمیمات بر روابط دوجانبه باید در مسیرهای ایران و ترکیه به‌طور جداگانه ارزیابی شود:
«در روابط با ایران، چنین اقداماتی می‌تواند تنش سیاسی موجود را بیش از پیش تشدید کرده و اتهام‌زنی‌های دیپلماتیک متقابل را تقویت کند. احتمال زیادی وجود دارد که برخی محافل در تهران پس از این تصمیم، گستاخ‌تر شده و تلاش کنند کارزار ضدآذربایجانی را گسترش دهند. اما مسئله اصلی برای ما این است که روابط با ایران، فارغ از اظهارات این یا آن فرد، بر پایه اصول احترام متقابل میان دولت‌ها و حاکمیت بنا شود. از این رو بهتر است تهران رسمی پیش از آنکه به چیزی اعتراض کند، درباره افرادی که نامطلوب اعلام شده‌اند تدابیری اتخاذ کند. زیرا فعالیت آنان تا حد زیادی به خود ایران نیز لطمه می‌زند. در روابط با ترکیه، ریسک‌ها ماهیت متفاوتی دارند. در اینجا صحبت از تأثیرگذاری نارضایتی‌های اجتماعی-سیاسی بر روابط دیپلماتیک میان دو متحد راهبردی است. اما کاملاً مطمئنم که ارزش‌های مشترک دو کشور برادر و منافع متقابل آنان در حوزه‌های امنیت، انرژی، حمل‌ونقل و دفاع، اجازه سردشدن روابط را نخواهد داد».
لمان ایمران
Globalinfo.az
Həmçinin oxuyun
