Qazaxıstanda kənd və qəsəbələrdən böyük şəhərlərə miqrasiya sürətləndikcə yüzlərlə yaşayış məntəqəsi əhalisini itirir. Bir vaxtlar təxminən 10 min nəfərin yaşadığı Zaozernı qəsəbəsində hazırda cəmi 216 sakin qalıb.
Globalinfo.az “Qafqazinfo”ya istinadən xəbər verir ki, 33 yaşlı müəllim və iki uşaq anası Yuliya Sadvakasova qəsəbəni tərk etməyən sakinlərdəndir.
“Burada sakitlik və dinclik hökm sürür. Mən həmişə uşaqlarıma nəzarət edə bilərəm”, – deyə Sadvakasova bildirib.
Geniş Qazaxıstan çölləri ilə əhatə olunan qəsəbənin üfüqündə yalnız sement zavodunun qülləsi görünür.
Sovet İttifaqının dağılmasından sonra əhalisini sürətlə itirən Zaozernıda keçmişin izləri də tədricən silinir. Bir vaxtlar qəsəbə teatrı kimi fəaliyyət göstərən binada indi mal-qara gəzir. Köhnə xəstəxana isə xarabalığa çevrilib. Sovet dövründən qalan və uran mədənçisini təsvir edən nəhəng mozaikadakı fiqurun üzünün yarısı da artıq yoxdur.
Sovet İttifaqının dağıldığı dövrdə Zaozernıda təxminən 10 min insan yaşayırdı. Qəsəbə sakinlərinin əsas dolanışıq mənbələrindən biri yaxınlıqdakı uran mədəni olub.
Ərazisinə görə dünyanın doqquzuncu ən böyük ölkəsi olan Qazaxıstan şimaldan cənuba təxminən 1600, şərqdən qərbə isə 3000 kilometr uzanır.
Təxminən 20 milyon əhalisi olan ölkə dünyanın əhalisinin sıxlığı ən aşağı olan dövlətlərindən biridir.
Rəsmilərin məlumatına görə, 2000-ci ildən bəri Qazaxıstanda təxminən 1800 yaşayış məntəqəsi tamamilə yoxa çıxıb. Bu kəndlərin əksəriyyətindən yalnız bir neçə dağılmış tikili qalıb, bəzilərinin adı isə xəritələrdə yaşamaqda davam edir.
Ən ciddi əhali itkisi ölkənin şimal bölgələrində qeydə alınır. 1991-ci ildə Sovet İttifaqının dağılmasından bəri təxminən 1,2 milyon insan Qazaxıstanın şimal bölgələrini tərk edib.
.png "Burada bir vaxtlar 10 min insan yaşayırdı, indi 216 nəfər qalıb... - Video 2")
Miqrasiyanın əsas səbəbləri arasında iqtisadi imkanların məhdud olması, əhalinin yaşlanması və Sovet dövründə bölgəyə köçürülmüş insanların nəsilləri də daxil olmaqla slavyandilli əhalinin azalması göstərilir.
Hazırda Qazaxıstan əhalisinin təxminən 25-30 faizi ölkənin üç böyük şəhərində – paytaxt Astana, Almatı və Çimkənddə yaşayır.
Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayev də iyun ayında bölgələrdə sosial imkanların çatışmazlığına diqqət çəkərək insanların kütləvi şəkildə Astana və Almatıya köçdüyünü bildirib.
.png "Burada bir vaxtlar 10 min insan yaşayırdı, indi 216 nəfər qalıb... - Video 3")
Tokayev əvvəlki açıqlamalarından birində intensiv miqrasiyanın böyük şəhərlərin infrastrukturuna ciddi təzyiq göstərdiyini deyib. Onun sözlərinə görə, Astanada məktəblər mövcud imkanlarını aşmaq üzrədir, istilik və su infrastrukturu isə artan əhalinin tələbatını qarşılamaqda çətinlik çəkir.
Qazaxıstan hökuməti həm böyük şəhərlərə əhali axınının qarşısını almaq, həm də kənd və qəsəbələrin tamamilə boşalmasının qarşısını almaq üçün müxtəlif tədbirlər həyata keçirir.
İnsanları ölkənin şimal bölgələrinə köçməyə təşviq etmək məqsədilə dövlət tərəfindən maliyyə güzəştləri də təklif olunur. Lakin bu proqramlar indiyədək məhdud nəticə verib.
.png "Burada bir vaxtlar 10 min insan yaşayırdı, indi 216 nəfər qalıb... - Video 4")
Güzəştlərdən yararlanaraq şimal bölgələrinə köçən insanların bir hissəsi sonradan sərt qış şəraiti və aşağı əməkhaqqı səbəbindən əvvəlki yaşayış yerlərinə qayıdıb.
Bununla əlaqədar hökumət daha sərt tədbirlər görməyə başlayıb. Yaz aylarından etibarən ölkəyə gələn əcnəbilər və xaricdən Qazaxıstana qayıdan etnik qazaxlar üçün ölkənin üç ən böyük şəhərində yaşayış icazəsi almaqla bağlı məhdudiyyətlər tətbiq edilib.
