دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد که جنگ با ایران پایان یافته و کشورش پیروز شده است. اما بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفت که تهدید ایران همچنان ادامه دارد و خواستار رفع آن شد.
آیا اسرائیل میتواند بدون اطلاع آمریکا به ایران حملهای غافلگیرانه کند؟ آیا ترامپ میتواند رویکرد نتانیاهو را در قبال ایران تنظیم کند؟
یوسف باقرزاده، کارشناس مسائل سیاسی، در گفتوگو با Globalinfo.az گفت که اعلام دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مبنی بر پایان یافتن جنگ با ایران از نظر نظامی و پیروزی واشنگتن، در کنار تأکید بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، بر این که تهدید ایران همچنان ادامه دارد، نشان میدهد که تفاوتهای راهبردی مشخصی در روابط آمریکا و اسرائیل پدیدار شده است:
«در واقع، این تناقض از تفاوت اولویتهای دو متحد در رویکردشان به مسئله ایران سرچشمه میگیرد. واشنگتن به تبدیل دستاوردهای نظامی به یک توافق سیاسی و دیپلماتیک علاقهمند است، حال آن که تلآویو خنثیسازی کامل توان نظامی و هستهای تهران را از نظر امنیتی ضروری میداند.
روشن است که ترامپ در اظهارات 9 نوامبر بار دیگر اعلام کرد که توان نظامی ایران عملاً از کار افتاده است، اما افزود که تأمین یک راهحل بلندمدت نیز بسیار مهم است. سپس روز شنبه با اظهارنظر دیگری گفت که در صورت نبود تحریکهای تازه، در حال بررسی خودداری از ضربات بیشتر به ایران است. این بیشک رویکردی نیست که با منافع اسرائیل همخوانی داشته باشد و از این رو تلآویو با تمام امکانات ممکن میکوشد واشنگتن را به عملیات نظامی جدید راضی کند. سفر رومن گوفمان، رئیس موساد، به واشنگتن و دیدارهای او با مقامهای آمریکایی نیز شدت این تماسهای دیپلماتیک را نشان میدهد.
اما در این باره که اسرائیل میتواند بدون اطلاع آمریکا به ایران حمله کند، از نظر نظری و سیاسی نمیتوان چنین سناریویی را منتفی دانست. اسرائیل توانایی تصمیمگیری مستقل و اقدام بر اساس منافع امنیت ملی خود را دارد. اما اجرای یک عملیات نظامی گسترده تنها یک تصمیم سیاسی نیست. باید پیامدهای منطقهای چنین اقدامی، پاسخهای احتمالی ایران و امنیت نیروهای نظامی آمریکا در خاورمیانه در نظر گرفته شود. از این رو حملهای که با واشنگتن هماهنگ نشده باشد، میتواند تنش دیپلماتیک جدی در روابط آمریکا و اسرائیل ایجاد کند. از سوی دیگر، این هم چندان باورپذیر به نظر نمیرسد که اسرائیل بتواند بهتنهایی در برابر ایران و نیروهای نیابتی متحد آن ایستادگی کند».

یوسف باقرزاده
این کارشناس سیاسی افزود که مسئله مهم دیگر، تواناییهای دونالد ترامپ برای تأثیرگذاری بر نتانیاهو است:
«آمریکا یکی از شرکای اصلی نظامی و سیاسی اسرائیل است. تأمین سلاح، تبادل اطلاعات، پشتیبانی دیپلماتیک و همکاری مالی ابزارهای مهمی در اختیار واشنگتن میگذارد تا بر تصمیمهای تلآویو تأثیر بگذارد. به عبارت دیگر، آمریکا ابزارهایی در دست دارد تا بر اسرائیل اثر بگذارد و آن را از آغاز عملیات بدون اجازه خود بازدارد.
اما باید یادآور شوم که ترامپ هم با انتخابی پیچیده روبهروست. از یک سو حفظ منافع امنیتی اسرائیل و از سوی دیگر درگیر نکردن آمریکا در جنگی تازه و بلندمدت. دستیابی به یک توافق دیپلماتیک احتمالی با ایران میتواند برای واشنگتن امکان تبدیل دستاوردهای نظامی به موفقیت سیاسی را فراهم کند. اما این که اسرائیل چنین توافقی را بهاندازه کافی تضمینشده نداند، میتواند روند را دشوار کند.
به نظر من، عمیقتر شدن اختلافنظرها میان آمریکا و اسرائیل در مسئله ایران به معنای از هم پاشیدن رابطه متحدانه نیست، بلکه بیشتر ارزیابی متفاوت از اولویتهای امنیت منطقهای است. جلوگیری از رویارویی نظامی تازه نیز تنها به هماهنگ شدن مواضع واشنگتن و تلآویو بستگی نخواهد داشت، بلکه به پذیرش تعهدهای واقعی از سوی تهران در روند دیپلماتیک نیز وابسته است. در غیر این صورت، به رغم اعلامهای سیاسی درباره پایان جنگ، خطر بیثباتی و تشدید نظامی تازه در خاورمیانه در دستور کار باقی خواهد ماند».
توران رضایف
Globalinfo.az