“İran və onun proksiləri” ilə “ABŞ/İsrail” arasındakı müharibə sərhəd və ya ərazi ilə deyil, sistemin özünün yenidən yazılması ilə bağlıdır. Bu, təhlükəsizlik bazarı uğrunda müharibədir. Başqa sözlə, öz təhlükəsizliyini təmin edə bilməyən və əvəzində onu satın alan Körfəz ərəbləri kimin menyusunda olacaq?”
Globalinfo.az xəbər verir ki, bu sözləri türkiyəli hərbi ekspert Abdullah Ağar deyib.
Onun sözlərinə görə, bu müharibə ərəbləri İrana qarşı qoymaq və Pakistanı yenidən mövqeləndirməyə yönəlib:
“Bu düşmənçilik əldə olunarsa, Çinin planı pozulur, İsrailin strateji üstünlüyü və “ABŞ-ın müttəfiq/düşmən” konsepsiyası ilə bərabər regional enerji resursları daxili münaqişələrə yönəldilir. Bu müharibə ABŞ-ın qlobal üstünlüyünü qorumaq üçündür. İndi nə qədər risk edəcəklərini bilmirəm, amma II Dünya müharibəsində qlobal taxt-taca çıxmaq üçün 405.000 əsgər qurban vermişdilər. Bu müharibə dünya taxt-tacı uğrundadır”.
Ekspert hesab edir ki, bu müharibənin başlamasına səbəb 7 oktyabr 2023-cü ildə HƏMAS-ın İsrailə hücumu oldu:
“Bu hadisə HƏMAS vasitəsilə İranı (və bəlkə də onun proksilərini) əhatə edən sistemin çöküşü idi. Bəlkə də Netanyahunun 8 oktyabrda Rusiyanı təhdid etməsi yaxınlaşan müharibəyə daxil olmasının qarşısını almaq üçün idi. Bilmirəm, HƏMAS 7 oktyabrda nə etdiyinin fərqində idimi, amma ABŞ və İsraillə bağlı geosiyasi çatlar o qədər böyük idi ki…
– Hindistan-Yaxın Şərq-Avropa dəhlizi faktiki olaraq dağıldı.
– İbrahim Sazişləri ilə bağlı proses sarsıldı.
– Səudiyyə Ərəbistanı-İsrail yaxınlaşması təxirə salındı.
– BMT və Aİ ilə əməkdaşlıq çərçivəsində aparılan İsrail-Fələstin danışıqları başa çatdı.
– İsrailin çəkindirici gücü və nüfuzu ağır zərbə aldı.
– ABŞ/İsrail geosiyasi arxitekturası çatladı.
– HƏMAS-ın basqını və Qəzza vəhşilikləri nəticəsində “sünni” təfəkkürü və bəzi “sünni” əsaslı dövlətlər, qərar qəbul edənlər və sosial qruplar şiə İran marionetinə çevrildi.
– İsrail və Türkiyə arasında uçurum yarandı.
– Türkiyə ilə ABŞ arasında uçurum daha aşkar oldu.
– Türkiyə-Azərbaycan münasibətlərinə təzyiq göstərildi.
Son 2,5 ildə Yaxın Şərqdə şahidi olduğumuz müharibələrin başlanğıc nöqtəsi 7 oktyabr HƏMAS hücumu və İsrailin Qəzzada törətdiyi vəhşiliklərdir. Bu baxımdan, bu müharibə 7 oktyabrın qisasının alınması müharibəsidir. HƏMAS hücumundan sonra baş verən böyük qarışıqlıqdan sonra silahlanan ABŞ və İsrailin yeni bir nizam qurması ilə bağlıdır. Başqa sözlə, Hörmüz boğazı, nüvə silahına malik İran, proksi qüvvələr sadəcə bəhanə, yan təsir, əsaslandırma və ara hədəflərdir. Bu müharibə sistemlərin toqquşmasıdır. Müharibə o qədər təhlükəli bir nöqtəyə çatıb ki, yalnız yaratdığı risk onu dayandıra bilər”.
Ağar qeyd edib ki, Türkiyə bu müharibədə aktor deyil, onun mərkəzində durur:
“Sistemin çökməsi və ya möhkəmlənməsi ondan asılıdır. Buna görə də hər kəsin hədəfindədir. Apokaliptik müharibə tərəflərinin anlamadığı şey budur: “Regional və ya qlobal tarazlıq güclə deyil, həqiqətlə qurulur. Güc yalnız həqiqətə bağlı olduqda tarazlıq yaradır”. Türkiyə əsrini qurmağın ən böyük dərsi, sınağı və sübutu bu müharibədədir”.
Gülnar Səlimova
Globalinfo.az
İstanbul
