“Məlum olduğu kimi, Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Rusiya Prezidenti Vladimir Putinə açıq məktub formasında müraciət ünvanlayıb. Zelenski bu müraciətdə kəskin hərbi qiymətləndirmə, tarixi qınaq və sülh danışıqları üçün şərtli təklifləri bir araya gətirib”
Bu sözləri Globalinfo.az-a politoloq Əlimusa İbrahimov deyib.
Politoloq bildirib ki, məktubun Putinin kompromisə və Zelenski ilə mümkün sazişə hazır olduğunu açıq şəkildə bəyan etdiyi bir vaxtda yayımlanması diqqəti cəlb edir:
“Bununla yanaşı, Zelenskinin məktubu Kremlə, rus ictimaiyyətinə, Ukraynanın Qərbdəki müttəfiqlərinə və bütövlükdə dünya birliyinə ünvanlanan diqqətlə işlənmiş siyasi kommunikasiya aləti kimi görünür.
Putin 26 ildir hakimiyyətdədir. Ukraynalılar onu bir vaxtlar müsbət qarşılasalar da, bu dövr artıq keçmişdə qalıb. Zelenski Putinin bütün hakimiyyətini birbaşa müharibə ilə bağlayaraq münaqişəni şəxsiləşdirir – geosiyasi qaçılmazlıq kimi yox, “real səbəbi olmayan” və Putinin “şəxsi seçimi” kimi təqdim edir.
Bu ekskurs iki məqsədə xidmət göstərir. Birincisi, Rusiyanın və həm də Putinin müharibənin səbəbləri haqqında əsaslandırmalarını bir nəfərin qərarına qədər aşağı salaraq qeyri-legitim edir.
İkincisi, Putindən öz şəxsi seçimini geri çevirməsini tələb edəcək danışıqlar üçün zəmin hazırlayır.
Məktubun əhəmiyyətli bir hissəsi birbaşa Rusiya vətəndaşlarına ünvanlanıb. Zelenski Rusiya daxilində mövcud olan narazılıqları sadalayır: Ukrayna PUA-larının Rusiya ərazisinə zərbələri, yanacaq qıtlığı, artan qiymətlər, sonsuz qadağalar və ikinci səfərbərlik dalğası təhlükəsi.
Zelenski kommunikasiya üzrə mütəxəssislərin “ikinci şəxs, sonra cəm” mesajlaşması adlandırdığı üsuldan istifadə edir – Putinin üzərindən ruslara müraciət edir. İddia edir ki, ruslar müharibədən yorulub, onların sadiqliyi 26 il ərzində alınıb, lakin pul və siyasi güc tükənir. Bu sadəcə təbliğat deyil; bu, rus elitası və əhalisi arasında müharibənin davamlılığı ilə bağlı şübhə yaratmaq üçün hesablanmış cəhddir”.
Əlimusa İbrahimov
Politoloq deyib ki, sərt dilə baxmayaraq, məktub konkret diplomatik təkliflə bitir:
- Ukrayna və Rusiya arasında ikitərəfli danışıqlar;
- Neytral məkan kimi İsveçrə, Türkiyə və ya ərəb ölkələrindən birinin seçilməsi;
- Danışıqların davam etdiyi müddət üçün tam atəşkəs;
- “Hamı hamıya” prinsipi ilə əsirlərin mübadiləsi;
- Müharibə zamanı aparılmış mülki şəxslərin və uşaqların geri qaytarılması;
- Avropa və ABŞ-ın iştirakı ilə təhlükəsizlik təminatları.
Bu müraciət təslim olmaq sənədi hesab olunmamalıdır. Zelenski təkid edir ki, “təmas xətti indi diplomatiyanın başlamalı olduğu xəttdir”. Lakin o, eyni zamanda çeviklik də nümayiş etdirir: əvvəlcə atəşkəs, sonra danışıqlar”.
Politoloqun sözlərinə görə, məktubun ən diqqətçəkən dönüşü sonluqdadır:
“Zelenski xəbərdarlıq edir ki, əgər Putin müharibəni bitirməsə, o, “öz şəxsi varlığı üçün daha çox mübarizə aparmalı olacaq”. O, Rusiyanın daxili yorğunluğuna və rejimin zəifliyinə işarə edir.
Zelenski ABŞ-ın İrana diqqət yetirdiyini və Avropanın daha fəal olmalı olduğunu qəbul edir. O, Ukraynanın kənarda qalmayacağında israr edir. Məktub eyni zamanda Qərb paytaxtlarına da mesajdır – Ukraynanı pis sazişə məcbur etməmək və Rusiyanın müttəfiqlərin zəifləməsini gözləməsinə imkan verməmək.
Zelenskinin açıq məktubu müasir diplomatiyada qeyri-adi hesab oluna bilər: sərt, ətraflı, şəxsi, lakin nəticə etibarilə barışdırıcı. Bu, sülh üçün yalvarış deyil, konkret şərtlərlə sülh tələbidir.
Hələlik Volodimir Zelenski müharibə dövrü liderlərinin nadir hallarda etdiyini edib: o, düşməninə ictimai şəkildə çıxış yolu təklif edib və eyni zamanda bu yolu qəbul etməməyin siyasi baxımdan daha baha başa gələcəyini göstərməyə çalışıb. Bunun dahlilik, yoxsa ehtiyatsızlıq olması qarşıdan gələn həftələrdə nəticələrlə müəyyən olunacaq”.
Turan Rzayev
Globalinfo.az
Həmçinin oxuyun
