Bu gün İlham Əliyevin ilk dəfə Azərbaycan Prezidenti seçilməsindən 23 il ötür. 2003-cü il oktyabrın 15-də keçirilən prezident seçkilərində İlham Əliyev seçicilərin 76,8 faizinin səsini qazanaraq dövlət başçısı seçildi. Həmin tarixdən etibarən Azərbaycanın siyasi həyatında yeni mərhələnin əsası qoyulub. Ötən 23 il ərzində ölkənin daxili və xarici siyasətində baş verən dəyişikliklər, Qarabağ münaqişəsinin həlli və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası bu dövrün əsas hadisələri sırasında yer alıb.
Globalinfo.az-a danışan deputat Bəhruz Məhərrəmov deyib ki, 2003-cü il oktyabrın 15-də İlham Əliyevin ilk dəfə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilməsindən ötən 23 illik dövr ölkənin müasir dövlətçilik tarixində fundamental transformasiyalar, geosiyasi rekonfiqurasiya və milli suverenliyin tam bərpası mərhələsi kimi səciyyələndirilə bilər:
“Bu iki onillikdən artıq müddətdə həyata keçirilən dövlət siyasətinin konseptual, analitik, siyasi və hüquqi müstəvidə təhlili göstərir ki, Azərbaycan regional aktordan qlobal miqyasda söz sahibi olan müstəqil güc mərkəzinə çevrilmişdir.
Siyasi və geostrateji müstəvidə ən mühüm nailiyyət dövlət suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün tam təmin edilməsidir. 2020-ci ilin 44 günlük Vətən müharibəsi və 2023-cü ilin lokal antiterror tədbirləri nəticəsində BMT Təhlükəsizlik Şurasının kağız üzərində qalmış qətnamələri məhz Azərbaycanın öz hərbi-siyasi gücü hesabına icra olunmuş, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurdakı işğala son qoyulmuşdur. Bu, təkcə hərbi qələbə deyil, həm də beynəlxalq hüququn aliliyinin praktiki təmin olunması, Cənubi Qafqazın güc balansının və təhlükəsizlik arxitekturasının köklü şəkildə dəyişdirilməsidir.
Hüquqi müstəvidə İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən konstitusiya islahatları idarəetmə aparatının çevikliyini, institusional səmərəliliyi və dövlət mexanizminin böhranlara qarşı dayanıqlılığını artırmışdır. İnsan hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi, dövlət xidmətlərində “ASAN xidmət” və “DOST” konseptləri vasitəsilə bürokratiyanın və korrupsiyanın minimuma endirilməsi, institusional idarəetmədə şəffaflığın və vətəndaş-dövlət münasibətlərində yeni sosial müqavilənin bərqərar olması hüquqi dövlət quruculuğunun təməl daşlarına çevrilmişdir.
31 oktyabr 2003-cü il. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin andiçmə mərasimi
İqtisadi və konseptual baxımdan ölkə karbohidrogen resurslarına söykənən iqtisadiyyatdan şaxələndirilmiş və dayanıqlı inkişaf modelinə keçid etmişdir. “Bakı-Tbilisi-Ceyhan”, “Bakı-Tbilisi-Ərzurum”, “TANAP” və “TAP” layihələri vasitəsilə Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyinin əsas təminatçılarından birinə çevrilmişdir. Eyni zamanda Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu və Ələt Azad İqtisadi Zonası kimi təşəbbüslər ölkəni Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin mərkəzi logistik qovşağına çevirərək postneft dövrünün iqtisadi sütunlarını formalaşdırmışdır”.
Deputat deyib ki, xarici siyasətdə tətbiq olunan praqmatik, çoxtərəfli və balanslaşdırılmış strategiya Azərbaycanın beynəlxalq platformalardakı mövqeyini möhkəmləndirmişdir:
“BMT Baş Assambleyasından sonra ən böyük siyasi təsisat olan Qoşulmama Hərəkatına uğurlu sədrliyi, Türk Dövlətləri Təşkilatının gücləndirilməsindəki aparıcı rolu və COP29 kimi qlobal iqlim sammitinə ev sahibliyi etməsi, o cümlədən hazırda AQEM-ə sədrlik kimi misallar Azərbaycanın regional sərhədləri aşan qlobal diplomatik nüfuzunun bariz göstəricisidir.
Sosial-demoqrafik və mədəni müstəvidə icra edilən “Böyük Qayıdış” proqramı çərçivəsində işğaldan azad olunmuş ərazilərin “yaşıl enerji” zona konsepti ilə yenidən qurulması, keçmiş məcburi köçkünlərin öz doğma torpaqlarına təhlükəsiz dönüşü təmin edilir. Bütün bu uğurlar İlham Əliyevin 2003-cü ildə bəyan etdiyi “Mən hər bir azərbaycanlının Prezidenti olacağam” konseptinin və milli həmrəyliyə söykənən güclü dövlət modelinin təcrübədə tam təsdiqini tapdığını göstərir.
Ümumiyyətlə, hazırda Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən xarici və daxili siyasət bu gün bir-birini tamamlayan iki əsas strateji sütun üzərində bərqərar olunub. Bunlar qlobal miqyaslı beynəlxalq təşəbbüslər və Qarabağ ilə Şərqi Zəngəzurun bərpası üzrə “Böyük Qayıdış” proqramıdır.
Bəhruz Məhərrəmov
Azərbaycan bu gün yalnız regional aktor deyil, qlobal masada qərarların verilməsinə birbaşa təsir edən unikal diplomatik mərkəzdir. Bakı BMT-dən sonra ən böyük siyasi təsisat olan Qoşulmama Hərəkatına uğurlu sədrlik təcrübəsindən sonra, Asiyada Qarşılıqlı Əlaqələr və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin Zirvə Görüşlərinə, Türk Dövlətləri Təşkilatının strateji sammitlərinə və Qlobal Bakı Forumuna ev sahibliyi etməklə Şərqlə Qərb, Qlobal Cənubla Qlobal Şimal arasında etibarlı körpü rolu oynamaqdadır. Eyni zamanda COP29 kimi möhtəşəm iqlim sammitindən tutmuş BMT-nin Ümumdünya Ətraf Mühit Günü kimi tədbirlərə ev sahibliyi etmək Azərbaycanı Avropanın və regionun əsas “yaşıl enerji” tərəfdaşına çevirmişdir. Cənub Qaz Dəhlizinin genişləndirilməsi, Orta Dəhliz və Şimal-Cənub nəqliyyat marşrutlarının infrastruktur baxımından tamamlanması isə qlobal tədarük zəncirində ölkəmizin əvəzolunmazlığını təmin edir”.
B. Məhərrəmov deyib ki, Paralel olaraq işğaldan azad edilmiş ərazilərdə icra olunan “Böyük Qayıdış” Dövlət Proqramı, sadəcə, bir tikinti və ya məskunlaşma layihəsi deyil, müasir dövlətçilik tarixində analoqu az olan milli bərpa və inkişaf modelidir:
“Xankəndi, Şuşa, Laçın, Füzuli, Zəngilan, Cəbrayıl və digər şəhərlərdə mühəndis-kommunikasiya xətləri, beynəlxalq hava limanları, “ağıllı kənd” və “ağıllı şəhər” konsepsiyaları reallaşdırılır, keçmiş məcburi köçkünlərin öz doğma yurdlarına təhlükəsiz və ləyaqətli dönüşü sürətlə təmin olunur. Bu ərazilər sıfır emissiyalı “yaşıl enerji” zonası elan edilmiş, Ağdam və “Araz Vadisi İqtisadi Zonası” sənaye parkları vasitəsilə regionun sürətli iqtisadi reinteqrasiyasına nail olunmuşdur. Ərazilərin minalardan təmizlənməsi kimi mürəkkəb hüquqi və texniki çağırışlara baxmayaraq Azərbaycan öz daxili resursları hesabına suveren hüquqlarını yerlərdə tam və yekun şəkildə bərqərar edir.
Bütün bu tədbirlər göstərir ki, dövlət başçısının yürütdüyü ikili strategiya – qlobal diplomatiya və daxili bərpa quruculuğu – Azərbaycanın qalib dövlət statusunu dayanıqlı inkişaf, qlobal nüfuz və yüksək texnoloji gələcək modeli ilə daha da möhkəmləndirir. Qeyd olunanlar fonunda əminliklə belə ümumiləşdirə bilərik ki, 23 il öncə – 15 oktyabr 2003-cü ildə ərazi bütövlüyü və suverenliyə, iqtisadi müstəqilliyə, böyük Zəfərə, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun azadlığına, bütövlükdə regionu inkişaf və tərəqqiyə aparan böyük bir era başlayıb”.
Turan Rzayev
Globalinfo.az
