Yeni Zelandiyadakı Taupo, ABŞ-dakı Yellouston və İtaliyadakı Flegrey sahələri adlı üç vulkanik sistemin güclü püskürmələri Yer kürəsinin iqlimini köklü şəkildə dəyişə bilər.
Globalinfo.az xəbər verir ki, bu barədə “Futura” nəşri ABŞ alimlərinin araşdırmasına istinadən məlumat yayıb.
Bildirilib ki, kükürdün stratosferə atılması Günəş işığının bir hissəsinin qarşısını alaraq bir neçə il davam edən soyumaya səbəb ola bilər.
“Məlum olan ən böyük püskürmələrdən biri təxminən 25,5 min il əvvəl Taupo bölgəsində baş verib. Tədqiqatçıların hesablamalarına görə, vulkan 260 kub mildən çox material və təxminən 143 milyon ton kükürd püskürüb. Bu tullantıların izləri qütb buzlarından götürülmüş nümunələrdə aşkarlanıb. Alimlər hesab edirlər ki, həmin hadisə iqlimə və ozon qatına təsir göstərib.
Yelloustonun indiki kalderasını formalaşdıran sonuncu püskürmə təxminən 631 min il əvvəl baş verib. Bununla belə, yaxın zamanda fəlakətli püskürmənin olacağına dair heç bir əlamət yoxdur. ABŞ Geoloji Xidmətinin qiymətləndirməsinə görə, yeni kaldera yarada biləcək püskürmənin ehtimalı təxminən 730 min ildə bir hadisə təşkil edir. Bu, orta statistik göstəricidir, konkret il üçün proqnoz deyil.
Flegrey sahələri Neapol şəhərinin yaxınlığında yerləşir. Potensial təxliyə zonasına daxil olan ərazilərdə təxminən 500 min insan yaşayır. Bu vulkanik sistem keçmiş püskürmələrin miqyasına əsaslanan meyara görə rəsmi olaraq supervulkan hesab edilmir. Bununla belə, alimlərin diqqət mərkəzindədir. 2026-cı ilin əvvəlində bəzi ərazilərdə yer səthinin ayda təxminən bir santimetr qalxdığı qeydə alınıb”, – deyə qeyd edilib.
Mütəxəssislər vulkanik aktivlikdəki dəyişiklikləri müəyyənləşdirmək üçün zəlzələləri, yer səthinin deformasiyasını və qaz emissiyalarını izləyirlər:
“Lakin bu müşahidələr gələcək püskürmənin dəqiq tarixini və gücünü proqnozlaşdırmağa imkan vermir. Alimlər üç vulkanik sistemdən heç biri üçün güclü püskürməni qaçılmaz hesab etmirlər. Bu cür hadisələr olduqca nadir baş verir, onların mümkün nəticələri isə geoloji məlumatlar və iqlim modelləri əsasında qiymətləndirilir”.
Günay Rəsulqızı
Globalinfo.az
Həmçinin oxuyun
